Του Βασιλη Ταλαμαγκα
Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πολιτικές φυσιογνωμίες της εποχής μας. Για πολλούς θεωρείται ακροδεξιός, εθνικιστής, λαϊκιστής. Για άλλους, όμως, είναι ο άνθρωπος που “τα βάζει με το σύστημα”, που αντιστάθηκε στους πολέμους, έφερε δουλειές πίσω στις ΗΠΑ και προσπάθησε να περιορίσει τις ανισότητες υπέρ της αμερικανικής εργατικής τάξης. Η αλήθεια, όπως συνήθως, βρίσκεται κάπου στη μέση — και είναι πιο περίπλοκη απ’ όσο φαίνεται αν και τον τελευταίο καιρό με το αλλοπρόσαλλο του χαρακτήρα του έχει κάνει και τους φανατικούς οπαδούς του να προβληματίζονται
Ο Τραμπ κατηγορήθηκε (και όχι άδικα σε πολλές περιπτώσεις) για ρητορική μίσους, ξενοφοβία, υποδαύλιση ρατσιστικών εντάσεων και αυταρχικές τάσεις. Η στάση του απέναντι στους μετανάστες, οι σχέσεις του με ακροδεξιές ομάδες, καθώς και η στάση του απέναντι στους θεσμούς (δικαστήρια, ΜΜΕ, εκλογική διαδικασία), τον έβαλαν στον ιδεολογικό “χάρτη” της παγκόσμιας Δεξιάς. Η εμμονή του με το “America First”, η άρνηση της κλιματικής αλλαγής, οι επιθέσεις σε δημοσιογράφους, όλα αυτά στοιχειοθετούν μια εικόνα που παραπέμπει περισσότερο σε δεξιό λαϊκισμό παρά σε κάποια προοδευτική ή αριστερή πολιτική.
Κι όμως, υπάρχουν στοιχεία που κάνουν κάποιους να αναρωτιούνται, μήπως ο Τραμπ δεν είναι τελικά τόσο “δεξιός” όσο φαίνεται;
Στη διάρκεια της προεδρίας του, τουλάχιστον στην αρχή δεν ξεκίνησε νέους πολέμους — κάτι που είναι σπάνιο για Αμερικανό πρόεδρο. Προσπάθησε να αποσύρει αμερικανικά στρατεύματα από το Αφγανιστάν και τη Συρία, επιδεικνύοντας μια προσέγγιση “μη παρέμβασης” σε ξένες υποθέσεις. Αυτή η στάση, παραδοσιακά, ανήκει περισσότερο σε αριστερές ή φιλειρηνικές πολιτικές σχολές. Στην πορεία όμως , μάλλον συρόμενος πίσω από το Ισραήλ έκανε τον πόλεμο με το Ιραν από τον οποίο θέλει να απεμπλακει με κάθε τρόπο .
Επίσης, ο Τραμπ αμφισβήτησε τις δομές της παγκοσμιοποίησης, της “ελεύθερης αγοράς χωρίς όρια”, κάτι που πολλές φορές είναι ζητούμενο και της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Κατάφερε να εκφράσει τα αισθήματα εκατομμυρίων Αμερικανών που αισθάνονταν ξεχασμένοι από την ελίτ, χωρίς δουλειά και με μειωμένες προοπτικές. Η εμμονή του στο να φέρει τις δουλειές πίσω στην Αμερική, να προστατεύσει την εγχώρια παραγωγή και να αναγκάσει μεγάλες εταιρείες να επενδύσουν στο εσωτερικό, δεν είναι απαραίτητα “δεξιά” πολιτική. Αντιθέτως, θυμίζει περισσότερο οικονομικό προστατευτισμό με κοινωνικές αποχρώσεις.
Αντί να τον βλέπουμε με τους παραδοσιακούς όρους “δεξιά” ή “αριστερά”, ίσως ο Τραμπ πρέπει να εξεταστεί ως ένας καθαρά αμφιλεγόμενος ηγέτης, που κινείται με βάση το συμφέρον του και όχι κάποια σταθερή ιδεολογική γραμμή. Δεν είναι ούτε αριστερός, ούτε κλασικά δεξιός. Είναι περισσότερο ένας “αντισυστημικός εθνικιστής”, που αξιοποιεί πολιτικά εργαλεία και από τις δύο πλευρές του φάσματος για να χτίσει το αφήγημά του.
Ο Τραμπ είναι ένα πολιτικό φαινόμενο που δεν χωράει εύκολα σε ετικέτες. Ενώ η ρητορική και η στάση του αγγίζουν πολλές φορές τα άκρα της Δεξιάς, οι πολιτικές του αποφάσεις δεν είναι πάντα προβλέψιμες. Το γεγονός ότι προσέλκυσε ψήφους από εργάτες, ανέργους και μειονότητες, δείχνει ότι ο πολιτικός του λόγος άγγιξε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Ίσως, τελικά, αυτό που τρομάζει το “σύστημα” δεν είναι τόσο η ιδεολογία του, όσο το γεγονός ότι δεν μπορούν να τον ελέγξουν. Και αυτό, για κάποιους, τον κάνει πιο… αριστερό απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς.
Πάντως ένα είναι βέβαιο για την ωρα . Ότι κούρασε τους πάντες εχθρούς και οπαδούς……
