Στην εποχή που η ψηφιακή διαφάνεια παύει να είναι μια θεωρητική υπόσχεση και γίνεται μια σκληρή καθημερινότητα, το παραδοσιακό «κρυφτούλι» με την εφορία μοιάζει όλο και περισσότερο με μια χαμένη μάχη.
Τα πρόσφατα στοιχεία που ήρθαν στο φως από τις σαρωτικές διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ δεν αποκαλύπτουν απλώς περιπτώσεις φοροδιαφυγής, αλλά σκιαγραφούν το τέλος μιας ολόκληρης εποχής, όπου μια επιχείρηση μπορούσε να λειτουργεί κανονικά και ταυτόχρονα να δηλώνει «αόρατη» στο σύστημα των φόρων.
Το «ραντάρ» του φοροελεγκτικού μηχανισμού, εξοπλισμένο πλέον με την ισχύ της πλατφόρμας myDATA, εντόπισε μια παράδοξη και προκλητική πραγματικότητα, με εκατοντάδες επιχειρήσεις που στην καθημερινότητά τους έκοβαν τιμολόγια και πραγματοποιούσαν συναλλαγές και την ίδια ώρα επέλεγαν να υποβάλουν μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ.
Είναι η στιγμή που η ψηφιακή καταγραφή συγκρούεται με την παλαιάς κοπής απόπειρα απόκρυψης εσόδων.
Το myDATA δεν είναι πια μια απλή αποθήκη δεδομένων, αλλά ένας ζωντανός μηχανισμός που «βλέπει» τη δραστηριότητα σε πραγματικό χρόνο, καθιστώντας τις μηδενικές δηλώσεις για επιχειρήσεις με ενεργή δραστηριότητα, μια κίνηση υψηλού ρίσκου που οδηγεί σχεδόν αυτόματα σε έλεγχο.
Η εικόνα που προκύπτει από τις διασταυρώσεις για τα έτη 2023 και 2024 είναι αποκαλυπτική. Συνολικά, σχεδόν 1.400 επιχειρήσεις βρέθηκαν να ισχυρίζονται πως είχαν μηδενικό κύκλο εργασιών, ενώ τα ηλεκτρονικά τους βιβλία «φώναζαν» το αντίθετο.
Στην έκτακτη διασταύρωση για το τρίτο τρίμηνο του 2023, εντοπίστηκαν 553 τέτοιες περιπτώσεις. Η αντίδραση της φορολογικής διοίκησης ήταν άμεση και τα αποτελέσματα ορατά, αφού 251 επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να συμμορφωθούν, δηλώνοντας επιπλέον 17,5 εκατομμύρια ευρώ σε φορολογητέες εκροές. Αυτό μεταφράστηκε σε μια καθαρή διαφορά φόρου ύψους 1,3 εκατομμυρίων ευρώ που εισέρρευσε στα δημόσια ταμεία.
Η ιστορία επαναλήφθηκε με ακόμα μεγαλύτερη ένταση το 2024. Κατά την τακτική διασταύρωση για το τρίτο τρίμηνο της συγκεκριμένης χρονιάς, ο αριθμός των επιχειρήσεων που υπέβαλαν μηδενικές δηλώσεις παρά την ύπαρξη δραστηριότητας εκτοξεύθηκε στις 824. Παρά την επικοινωνιακή πίεση και τις επιχειρησιακές ενέργειες της ΑΑΔΕ, η συμμόρφωση εδώ ήταν πιο σταδιακή, με 103 επιχειρήσεις να σπεύδουν να υποβάλουν 534 τροποποιητικές δηλώσεις, εμφανίζοντας εκροές ύψους 9,8 εκατομμυρίων ευρώ.
Αυτά τα νούμερα δεν είναι απλώς στατιστικά στοιχεία σε μια οθόνη. Είναι η απόδειξη πως το σύστημα «σφίγγει». Η ψηφιακή μετάβαση της φορολογικής διοίκησης αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το κράτος αντιλαμβάνεται την έννοια του ελέγχου.
Αν παλαιότερα ο ελεγκτής έπρεπε να χτυπήσει την πόρτα μιας επιχείρησης για να βρει το λάθος, σήμερα το λάθος «αυτοκαταγγέλλεται» μέσα από την αναντιστοιχία των δεδομένων στο myDATA και των δηλώσεων ΦΠΑ. Είναι μια διαδικασία που δεν αφήνει πολλά περιθώρια για παρερμηνείες.
Κοιτάζοντας προς το 2025, το τοπίο αναμένεται να αλλάξει ακόμη πιο ριζικά. Η φορολογική διοίκηση ετοιμάζεται να «κλειδώσει» τις δηλώσεις ΦΠΑ μέσω των ηλεκτρονικών εφαρμογών. Αυτό σημαίνει πως κάθε έσοδο και έξοδο που καταχωρίζεται στο myDATA θα μεταφέρεται αυτόματα στη δήλωση, περιορίζοντας τη δυνατότητα του υπόχρεου να παρεμβαίνει και να «αλλοιώνει » τα νούμερα κατά το δοκούν. Ουσιαστικά, η ανάγκη για εκτεταμένους εκ των υστέρων ελέγχους θα μειωθεί, καθώς η πρόληψη θα γίνεται εντός του ίδιου του συστήματος υποβολής.
Ωστόσο, η μάχη με τη φοροδιαφυγή και την ασυνέπεια δεν έχει τελειώσει. Τα στοιχεία για το 2025 δείχνουν μια υστέρηση στην εμπρόθεσμη καταβολή του ΦΠΑ. Το ποσοστό των πληρωμών που έγιναν στην ώρα τους ανέρχεται στο 81,57%, με τις εισπράξεις να φτάνουν τα 17,16 δισεκατομμύρια ευρώ, την ώρα που οι συνολικές υποχρεώσεις άγγιζαν τα 21,03 δισεκατομμύρια.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αντίδραση των φορολογουμένων στην άμεση όχληση. Από τις 124.630 μη υποβληθείσες δηλώσεις ΦΠΑ το 2025, οι κάτοχοι των οποίων δέχθηκαν τηλεφωνήματα ή email από τις αρχές, υποβλήθηκαν τελικά επιπλέον 26.948 δηλώσεις. Αυτό ανέβασε το ποσοστό συμμόρφωσης στο 21,6%, μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με το 15,7% του 2024, αποφέροντας επιπλέον 44,8 εκατομμύρια ευρώ σε βεβαιωμένο φόρο.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έγκυρων κύκλων της αγοράς, η Ελλάδα έχει καταφέρει κάτι που πριν από λίγα χρόνια φάνταζε ακατόρθωτο , δηλαδή τη δραστική μείωση του λεγόμενου «κενού ΦΠΑ». Από το 29% που βρισκόταν το 2017, το ποσοστό αυτό κατρακύλησε στο 11,4% το 2023, με τις προεκτιμήσεις να δείχνουν περαιτέρω αποκλιμάκωση.
Στο τέλος της ημέρας, το μήνυμα που στέλνουν οι φορολογικές αρχές είναι σαφές και λέει ότι η εποχή της ανωνυμίας πίσω από χειρόγραφες εγγραφές και αυθαίρετες δηλώσεις έχει περάσει ανεπιστρεπτί.
Ο ψηφιακός κόσμος δεν ξεχνά και, κυρίως, δεν παραβλέπει τις ασυνέπειες. Η συμμόρφωση δεν είναι πλέον μια επιλογή που βασίζεται στον φόβο ενός τυχαίου ελέγχου, αλλά μια αναγκαιότητα που απορρέει από τη συνεχή και αδιάλειπτη παρουσία ενός συστήματος που καταγράφει τα πάντα.
Παράγοντες της αγοράς και όχι μόνο πιστεύουν ότι το 2025 θα είναι το έτος όπου ο ΦΠΑ θα «κλειδώσει» οριστικά την πόρτα στις πρακτικές του παρελθόντος, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η πραγματική οικονομία και η δηλωμένη δραστηριότητα θα ταυτίζονται επιτέλους απόλυτα , ωθώντας περισσότερο την Ελλάδα στις ανεπτυγμένες και με ορθή φορολογική πρακτική, Ευρωπαϊκές χώρες .
