Η απόφαση για τη σύγκληση έκτακτου Eurogroup την Παρασκευή σηματοδοτεί τον αυξανόμενο προβληματισμό στην Ευρώπη για τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αλλά και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, έδωσε το στίγμα των εξελίξεων, επισημαίνοντας ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά δυναμική και απαιτεί άμεσο συντονισμό των κρατών-μελών.
Η έκτακτη συνεδρίαση, που θα πραγματοποιηθεί μέσω τηλεδιάσκεψης, έχει ως βασικό στόχο την αποτίμηση των επιπτώσεων της κρίσης στην ευρωπαϊκή οικονομία, με έμφαση στις ενεργειακές αγορές και στον πληθωρισμό.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης ανακοίνωσε ότι το Eurogroup συγκαλείται εκτάκτως και όπως τόνισε, «αν χειροτερέψει η κατάσταση, θα πρέπει να αναληφθούν σχετικές πρωτοβουλίες», δίνοντας έμφαση στην ανάγκη ετοιμότητας για κάθε ενδεχόμενο.
Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τυπική διαδικασία, αλλά μια ένδειξη ότι η Ευρώπη έχει εισέλθει σε φάση αυξημένης επιφυλακής. Η ενεργειακή αβεβαιότητα, οι διακυμάνσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και οι πιθανές διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, δημιουργούν ένα περιβάλλον που θυμίζει ,σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, την περίοδο της ενεργειακής κρίσης των προηγούμενων ετών.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι δηλώσεις του Έλληνα υπουργού σχετικά με τη διαχείριση της κρίσης. Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να κινούνται με σχέδιο και όχι σπασμωδικά, τονίζοντας την ανάγκη ύπαρξης πολλαπλών σεναρίων.
«Σε μια τόσο δυναμική κατάσταση καταλήγεις στο Plan A, στο Plan B και, αν χειροτερέψει η κατάσταση, πρέπει να υπάρξουν οι κατάλληλες πρωτοβουλίες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όλοι οι παράγοντες της αγοράς ξέρουν ότι το Plan A αφορά την διαχείριση της κατάστασης χωρίς σημαντικές αναταράξεις, ενώ το Plan B την ενεργοποίηση πρόσθετων μέτρων σε περίπτωση επιδείνωσης.
Το πλέον κακό σενάριο είναι η πλήρης κλιμάκωση της κρίσης με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.
Ο κ. Πιερρακάκης έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι η βασική πρόκληση αυτή τη στιγμή είναι η «αβεβαιότητα». Οι τιμές της ενέργειας παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις, ενώ κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τη διάρκεια ή την ένταση της κρίσης.
Αυτή η αβεβαιότητα επηρεάζει άμεσα:
-τις τιμές καυσίμων
-το κόστος παραγωγής
-τις τιμές τροφίμων και βασικών αγαθών
-τη συνολική αγοραστική δύναμη των πολιτών
Ο υπουργός τονίζει με κάθε ευκαιρία ότι ακόμη και αν η κρίση τελειώσει άμεσα, θα χρειαστούν τουλάχιστον δύο μήνες για να επανέλθει η αγορά σε κανονικούς ρυθμούς, γεγονός που δείχνει το βάθος των επιπτώσεων.
Το έκτακτο Eurogroup δεν αναμένεται απαραίτητα να λάβει άμεσα δεσμευτικές αποφάσεις. Αντίθετα, στόχος είναι η διαμόρφωση κοινής γραμμής και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών-μελών.
Σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ακόμη «κοινή συνισταμένη» στην Ευρώπη, κάτι που καθιστά αναγκαίο τον συντονισμό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει εργαλεία προσωρινών μέτρων, ενώ οι χώρες ήδη προχωρούν σε εθνικές παρεμβάσεις για να συγκρατήσουν τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων.
Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022-2023 στην Ουκρανία λειτουργεί ως οδηγός, με την Ευρώπη να προσπαθεί να αντιδράσει πιο γρήγορα και πιο συντονισμένα.
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο υπουργός εμφανίζεται προσεκτικός αλλά και έτοιμος να παρέμβει εφόσον χρειαστεί. Όπως σημειώνει με κάθε ευκαιρία δεν έχουν ακόμη φτάσει οι τιμές στα επίπεδα της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης και υπάρχουν ήδη μέτρα, όπως επιδοτήσεις και πλαφόν σε βασικά αγαθά.
Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί ότι το diesel αποτελεί βασικό εργαλείο για τη συγκράτηση των τιμών, καθώς επηρεάζει όλη την οικονομία
«Δεν κάνεις τα πάντα από την πρώτη στιγμή», αναφέρει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η διαχείριση πρέπει να είναι σταδιακή και προσεκτική.
Η στρατηγική αυτή βασίζεται στη λογική της διατήρησης δημοσιονομικών «εφεδρειών», ώστε να υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης αν η κρίση επιδεινωθεί.
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύει ο κ. Πιερρακάκης είναι η ενίσχυση της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας μέσω ενεργειακών συμφωνιών, όπως ο λεγόμενος «Κάθετος Διάδρομος» και οι πρωτοβουλίες για υδρογονάνθρακες.
Οι συμφωνίες αυτές ενισχύουν τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακού κόμβου, παράλληλα διαφοροποιούν τις πηγές ενέργειας και προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού.
Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας, η ενεργειακή αυτονομία και οι εναλλακτικές διαδρομές αποκτούν κρίσιμη σημασία.
Πάντως θα πρέπει να επισημανθεί ότι, αν και δεν έχουν ληφθεί ακόμη συγκεκριμένες αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στο τραπέζι βρίσκονται διάφορα σενάρια όπως επιδότηση καυσίμων και ενέργειας, πλαφόν σε βασικά αγαθά, φορολογικές ελαφρύνσεις, στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η επιλογή των μέτρων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης, καθώς και από τις αντοχές των κρατικών προϋπολογισμών.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανησυχία και την ψυχραιμία. Από τη μία πλευρά αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης, από την άλλη όμως επιμένει ότι η ελληνική οικονομία είναι πλέον πιο ισχυρή και ανθεκτική. Το βασικό μήνυμα πάντως είναι σαφές και λέει ότι η κυβέρνηση θα παρέμβει περισσότερο εφόσον χρειαστεί, αλλά χωρίς βιαστικές κινήσεις που θα μπορούσαν να εξαντλήσουν τα διαθέσιμα μέσα.
Η σύγκληση του έκτακτου Eurogroup αποτελεί ένδειξη ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση αυξημένης εγρήγορσης απέναντι στις εξελίξεις.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν όχι μόνο την πορεία των οικονομιών, αλλά και την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών στην Ευρώπη.
