Η Εργατική Πρωτομαγιά δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο ή μια τυπική αργία , αλλά είναι η ζωντανή υπενθύμιση των αγώνων που έδωσαν οι άνθρωποι του μόχθου για το αυτονόητο δικαίωμα στην αξιοπρέπεια. Από την εξέγερση του Σικάγου το 1886 μέχρι σήμερα, η μέρα αυτή συμβολίζει τη διεκδίκηση για οκτάωρο και καλύτερες συνθήκες εργασίας, όμως στην ελληνική πραγματικότητα, η ιστορία κρύβει μερικές ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες και ίσως άγνωστες πτυχές που αναδεικνύουν έναν διαφορετικό δεσμό.
Ο Πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσιου μια από τις πλέον εμβληματικές μορφές της αγοράς, προχώρησε σε μια ουσιαστική αναδρομή που φωτίζει τη σχέση της επιχειρηματικότητας με την εργασία, αποδεικνύοντας ότι η αλληλεγγύη δεν ήταν πάντα ζητούμενο, αλλά συχνά πράξη.
Ήδη από το 1925, τη χρονιά ίδρυσής του, το Ε.Ε.Α. έθεσε τα θεμέλια για μια συνεργατική σχέση με τους εργαζομένους του, μακριά από στείρες συγκρούσεις, επισημαίνει ο πρόεδρος του ΕΕΑ . Είναι εντυπωσιακό ότι σε μια εποχή με τελείως διαφορετικά δεδομένα, η Διοίκηση αποφάσισε την καθιέρωση του “διπλού μισθού” για το Πάσχα και τα Χριστούγεννα, θεσπίζοντας ουσιαστικά τα δώρα πολύ πριν γίνουν γενικευμένος νόμος του κράτους. Αυτή η φιλοσοφία της έμπρακτης στήριξης, που περιλάμβανε έκτακτες αμοιβές και άτοκα δάνεια, δεν κάμφθηκε ούτε στις πιο σκοτεινές περιόδους, όπως αυτή της Κατοχής. Ακόμα και τότε, με μια διαχείριση που άγγιζε τα όρια της αυτοθυσίας, το Επιμελητήριο παρέμενε αυτοσυντηρούμενο, αναπροσαρμόζοντας τους μισθούς για να προστατεύσει το προσωπικό του από τον καλπάζοντα πληθωρισμό.
Αυτή η παράδοση συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας, εξελισσόμενη σε ένα σύγχρονο πλέγμα παροχών που περιλαμβάνει πρόσθετες ασφαλίσεις, στήριξη στις νέες μητέρες και υποτροφίες για τα παιδιά των εργαζομένων. Όμως η ιστορία δεν σταματά στους τοίχους ενός κτιρίου. Οι επαγγελματοβιοτέχνες και οι έμποροι, παρά τις όποιες ατομικές επιφυλάξεις για το κόστος, στάθηκαν ιστορικά στο πλευρό του εργατικού κινήματος. Οι διεκδικήσεις ήταν κοινές για τα μεγάλα κοινωνικά ζητήματα: το φορολογικό, το στεγαστικό και τις μονοπωλιακές πιέσεις που έπνιγαν τις “αδικημένες τάξεις”.
Υπήρξαν στιγμές που αυτή η συμπόρευση έγινε συγκλονιστική. Το 1927, στην πλατεία Κοτζιά, οι εργάτες που περίμεναν για μεροκάματο ενώθηκαν αυθόρμητα με τη μεγάλη απεργία των εμπόρων σε μια σπάνια κίνηση αλληλεγγύης. Το κόστος αυτής της στάσης ήταν συχνά βαρύ. Το κράτος δεν δίστασε να στείλει στην εξορία τον Πρόεδρο του Επιμελητηρίου Καβάλας επειδή στήριξε τους καπνεργάτες, ή να διώξει τη διοίκηση των επαγγελματοβιοτεχνών του Βόλου που στάθηκαν στο πλευρό των απεργών της Θεσσαλονίκης τον Μάη του ’36. Ακόμα και στη Γλυφάδα, επαγγελματίες δέχθηκαν τη βία των κρατικών οργάνων γιατί τόλμησαν να διαμαρτυρηθούν για τις δολοφονίες εργατών.
Σήμερα, σε μια εποχή που οι προκλήσεις αλλάζουν αλλά η ανάγκη για συνοχή παραμένει επιτακτική, οι μικρομεσαίοι και οι εργαζόμενοι βρίσκονται ξανά στην ίδια πλευρά του λόφου. Η αναδρομή αυτή του Προέδρου του Ε.Ε.Α. δεν είναι απλώς ένα μάθημα ιστορίας, αλλά μια υπενθύμιση ότι η πρόοδος της οικονομίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον σεβασμό στον άνθρωπο που παράγει. Η Πρωτομαγιά παραμένει το διαχρονικό ορόσημο που μας καλεί να θυμόμαστε πως, όταν η επιχειρηματικότητα και η εργασία βαδίζουν μαζί, η κοινωνία βγαίνει πάντα κερδισμένη.
