Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, οι ιδιοκτήτες ή υπόχρεοι οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων οφείλουν να προχωρήσουν σε καθαρισμό από την 1η Απριλίου έως και τις 15 Ιουνίου, ενώ η υποβολή της σχετικής δήλωσης παρατείνεται επίσης έως τις 15 Ιουνίου. Παράλληλα, η υποχρέωση συντήρησης του καθαρισμού παραμένει ενεργή καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Το υπουργείο εκτιμά ότι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα προσφέρει επαρκή χρόνο συμμόρφωσης στους πολίτες και διευκολύνει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό των ελεγκτικών μηχανισμών, ιδίως σε περιοχές υψηλού κινδύνου, όπως πολλές ζώνες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Αναβάθμιση του Εθνικού Μητρώου – «Καθετοποίηση» της διαδικασίας
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η αναδιαμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας. Το Μητρώο δεν θα λειτουργεί πλέον απλώς ως εργαλείο καταγραφής, αλλά θα διασυνδέεται με:
-
την υποβολή δηλώσεων,
-
τους ελέγχους,
-
τις παρεμβάσεις των αρμόδιων αρχών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην «καθετοποίηση της διαδικασίας» και στον σαφή καταμερισμό αρμοδιοτήτων. Οι δήμοι αναλαμβάνουν:
-
την ενημέρωση των ιδιοκτητών,
-
τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων,
-
τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό όπου διαπιστώνεται παράβαση.
Από την πλευρά της, η Πυροσβεστική Υπηρεσία παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, πραγματοποιεί ελέγχους και επιβάλλει τα προβλεπόμενα πρόστιμα, ενημερώνοντας ταυτόχρονα τον οικείο δήμο για άμεση αποκατάσταση.
Αναλογικά και κλιμακωτά πρόστιμα
Το νέο πλαίσιο εισάγει σαφή διάκριση μεταξύ:
-
τυπικής παράβασης (μη υποβολή δήλωσης),
-
ουσιαστικής παράβασης (μη καθαρισμός οικοπέδου).
Για τον μη καθαρισμό προβλέπεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.
Σε περίπτωση που δεν έχει υποβληθεί δήλωση αλλά έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Επιπλέον, παρέχεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου εφόσον ο ιδιοκτήτης συμμορφωθεί άμεσα.
Στόχος, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, είναι η επιβολή προστίμων με αναλογικότητα και ορθολογισμό, αποφεύγοντας δυσανάλογες επιβαρύνσεις για όσους έχουν ήδη προβεί σε καθαρισμό. Βέβαια αυτό είναι συζητήσιμο καθότι ούτε αναλογικό αλλά ούτε ορθολογικό είναι διότι δεν μπορεί να περιορίζεται στα 2.000 ευρώ το ανώτατο πρόστιμο όταν μικρά οικόπεδα μέχρι 2 στρέμματα πληρώνουν το ίδιο με εκτάσεις 10, 50 ή και 100 στρεμμάτων που οι ιδιοκτήτες τους δεν τα καθαρίζουν…
Άμεση παρέμβαση σε περιπτώσεις κινδύνου
Το νομοσχέδιο θεσπίζει μηχανισμούς ταχείας παρέμβασης όταν διαπιστώνεται άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς, ιδίως σε ζώνες υψηλής επικινδυνότητας.
Η διαδικασία προβλέπει αρχικά προσπάθεια επικοινωνίας με τον ιδιοκτήτη και εξασφάλιση συναίνεσης. Αν αυτό δεν καταστεί εφικτό και η επικινδυνότητα διαπιστωθεί εγγράφως από την Πυροσβεστική, ο δήμος μπορεί να προχωρήσει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Πρόβλεψη για κλιματικές ιδιαιτερότητες και ψηφιακό αποκλεισμό
Το νέο πλαίσιο λαμβάνει υπόψη τις κλιματικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Σε περίπτωση ειδικών καιρικών συνθηκών, προβλέπεται δυνατότητα παράτασης των προθεσμιών μέσω υπουργικής απόφασης, κατόπιν εισήγησης της αρμόδιας επιτροπής.
Παράλληλα, προβλέπεται ειδική μέριμνα για πολίτες που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές υπηρεσίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η δήλωση μπορεί να υποβληθεί με φυσικό τρόπο και να αποσταλεί στην αρμόδια υπηρεσία με κάθε πρόσφορο μέσο, ώστε να αποτραπεί ο ψηφιακός αποκλεισμός.
Ρητή ένταξη νομικών προσώπων – Παρατηρήσεις ΚΕΔΕ και ΠΟΜΙΔΑ
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, ελήφθησαν υπόψη οι επισημάνσεις της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας και της ΠΟΜΙΔΑ, κυρίως ως προς:
-
τη σαφήνεια στο πεδίο εφαρμογής,
-
τον καθορισμό των υπόχρεων, στους οποίους εντάσσονται ρητά και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου,
-
την αποφυγή υπέρμετρων επιβαρύνσεων σε περιπτώσεις αντικειμενικών δυσκολιών συμμόρφωσης.
Από την αποσπασματικότητα στην εθνική στρατηγική πρόληψης
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η νέα ρύθμιση επιχειρεί να μεταβεί από ένα καθεστώς ασάφειας και άνισης εφαρμογής σε ένα τυποποιημένο, ψηφιακά υποστηριζόμενο και επιχειρησιακά ενεργό σύστημα πρόληψης.
Με δεδομένες τις αυξανόμενες προκλήσεις της κλιματικής κρίσης και τις τραυματικές εμπειρίες των τελευταίων ετών, οι καθαρισμοί οικοπέδων παύουν να αποτελούν μια τυπική διοικητική υποχρέωση και εντάσσονται πλέον σε ένα ενιαίο εθνικό πλαίσιο προληπτικής πυροπροστασίας, με σαφείς ρόλους, κυρώσεις και μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης.
