Σημαντική και ουσιαστική παρέμβαση πραγματοποίησε ο Δημήτρης Καφαντάρης, Γενικός Γραμματέας της ΚΕΔΕ και μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, στο πλαίσιο των εργασιών της Επιτροπής «Φυσικοί Πόροι» (NAT), θέτοντας στο επίκεντρο δύο κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της Ευρώπης:
α) τη διαμόρφωση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής για την περίοδο 2028–2034 και
β) τη στρατηγική για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία.
Η παρέμβαση ανέδειξε με σαφήνεια ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν δεν αφορούν μόνο τη δομή μιας πολιτικής, αλλά το ίδιο το μέλλον της ευρωπαϊκής υπαίθρου, την επιβίωση του αγροτικού πληθυσμού, τη διατροφική επάρκεια και τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης.
Η ύπαιθρος στο επίκεντρο – όχι στο περιθώριο των αποφάσεων
Όπως υπογραμμίστηκε από τον κύριο Καφαντάρη, η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική δεν μπορεί να αποτελεί μια τεχνοκρατική διαδικασία προσαρμογών, αλλά μια βαθιά πολιτική επιλογή:
ή η Ευρώπη θα επενδύσει ουσιαστικά στην ύπαιθρο και την παραγωγή ή θα αποδεχθεί σταδιακά την αποδυνάμωση του πρωτογενούς τομέα και την ερημοποίηση ολόκληρων περιοχών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ελληνική πραγματικότητα, όπου η νησιωτικότητα, η ορεινότητα, ο μικρός και κατακερματισμένος κλήρος και το αυξημένο κόστος παραγωγής δημιουργούν ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον. Η εγκατάλειψη αυτών των περιοχών δεν συνιστά μόνο οικονομική απώλεια, αλλά ζήτημα εθνικής και ευρωπαϊκής συνοχής.
Ανανέωση γενεών: προϋπόθεση επιβίωσης της γεωργίας
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτέλεσε η ανάγκη ανανέωσης του αγροτικού πληθυσμού. Τονίστηκε ότι χωρίς νέους ανθρώπους στη γεωργία δεν υπάρχει μέλλον ούτε για την παραγωγή ούτε για την ύπαιθρο.
Η προσέλκυση νέων δεν μπορεί να περιορίζεται σε οικονομικά κίνητρα. Απαιτείται μια ολοκληρωμένη στρατηγική που θα διασφαλίζει:
- αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης στην ύπαιθρο,
- πρόσβαση σε υγεία, εκπαίδευση και βασικές δημόσιες υπηρεσίες,
- σύγχρονες ψηφιακές υποδομές και συνδεσιμότητα,
- πολιτικές στέγασης και στήριξης της οικογένειας.
Η δημογραφική κατάρρευση της υπαίθρου αναδείχθηκε ως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την ευρωπαϊκή γεωργία, με την επισήμανση ότι η παραμονή και εγκατάσταση νέων ανθρώπων πρέπει να αποτελέσει οριζόντια προτεραιότητα όλων των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Ισχυρή, δίκαιη και στοχευμένη ΚΑΠ
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της ΚΑΠ με όρους δικαιοσύνης και αποτελεσματικότητας.
Τονίστηκε ότι:
- οι μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής και ελληνικής γεωργίας,
- οι νέοι αγρότες πρέπει να τύχουν ουσιαστικής και δεσμευτικής στήριξης,
- οι ορεινές, νησιωτικές και μειονεκτικές περιοχές χρειάζονται ειδική μεταχείριση,
- η αναδιανεμητική ενίσχυση είναι κρίσιμο εργαλείο για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Η ΚΑΠ οφείλει να παραμείνει πραγματικά «κοινή» πολιτική και όχι να μετατραπεί σε ένα αποδυναμωμένο σύνολο εθνικών παρεμβάσεων χωρίς συνοχή και στρατηγικό προσανατολισμό.
Πράσινη μετάβαση με δικαιοσύνη – όχι σε βάρος του Ευρωπαίου παραγωγού
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η παρέμβαση του στο ζήτημα της πράσινης μετάβασης αλλά και στη συμφωνία με την Μερκοσούρ.
Υπογραμμίστηκε ότι η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να είναι: ρεαλιστική, εφαρμόσιμη και οικονομικά βιώσιμη για τον παραγωγό.
Δεν μπορεί, όπως τονίστηκε, να επιβάλλονται αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα στους Ευρωπαίους αγρότες, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπεται η ανεξέλεγκτη εισαγωγή προϊόντων από τρίτες χώρες που δεν τηρούν αντίστοιχες προδιαγραφές.
Η πρακτική αυτή:
- δημιουργεί σοβαρή στρέβλωση ανταγωνισμού,
- υπονομεύει το αγροτικό εισόδημα,
- αποδυναμώνει την ευρωπαϊκή παραγωγή,
- ακυρώνει στην πράξη την ίδια την πράσινη πολιτική.
Το μήνυμα ήταν σαφές:
Ίδιοι κανόνες για όλους. Προστασία ελληνικών και ευρωπαϊκών προϊόντων
Στο ίδιο πλαίσιο, τονίστηκε η ανάγκη για:
- ουσιαστική προστασία των ευρωπαϊκών και ελληνικών προϊόντων,
- διασφάλιση δίκαιων όρων ανταγωνισμού,
- ενίσχυση της προστιθέμενης αξίας της τοπικής παραγωγής,
- στήριξη της ποιότητας, της ταυτότητας και της αυθεντικότητας των αγροτικών προϊόντων.
Η ελληνική γεωργία, με την ποιότητα και την ιδιαιτερότητά της, μπορεί να αποτελέσει στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη, εφόσον προστατευθεί από αθέμιτο ανταγωνισμό.
Διατροφική επάρκεια και στρατηγική αυτονομία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κύριος Καφαντάρης στη διατροφική ασφάλεια, η οποία πλέον συνιστά ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας, η Ευρώπη δεν μπορεί να εξαρτάται από εξωτερικές αγορές για την κάλυψη των διατροφικών της αναγκών.
Η πρωτογενής παραγωγή αποτελεί κρίσιμο πυλώνα στρατηγικής αυτονομίας και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως τέτοιος.
Ο Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης – εφαρμογή της επικουρικότητας στην πράξη
Τέλος, επισημάνθηκε ότι καμία πολιτική για την ύπαιθρο δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική, χωρίς την ενεργό συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν είναι απλοί διαχειριστές. Είναι οι φορείς που γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών, βρίσκονται πιο κοντά στον παραγωγό και μπορούν να συν-διαμορφώσουν στοχευμένες λύσεις.
Η αρχή της επικουρικότητας πρέπει να εφαρμοστεί στην πράξη. Διαφορετικά, οι πολιτικές θα συνεχίσουν να σχεδιάζονται μακριά από την πραγματικότητα.
Το διακύβευμα είναι υπαρξιακό για την ευρωπαϊκή ύπαιθρο
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Δημήτρης Καφαντάρης υπογράμμισε ότι το ζήτημα δεν είναι απλώς η αναμόρφωση μιας πολιτικής.
Το πραγματικό ερώτημα για την Ευρώπη είναι βαθύτερο:
αν θα συνεχίσει να υπάρχει ζωή, παραγωγή και κοινωνική συνοχή στην ύπαιθρο.
Η απάντηση δεν θα δοθεί με διακηρύξεις, αλλά με πολιτικές επιλογές.
Η Ελλάδα, λόγω των ιδιαίτερων γεωγραφικών και κοινωνικών της χαρακτηριστικών, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της πρόκλησης και οφείλει να διεκδικήσει ενεργά μια Κοινή Αγροτική Πολιτική που:
στηρίζει τον αγρότη στην πράξη, προστατεύει την παραγωγή, εξασφαλίζει δίκαιο ανταγωνισμό και δημιουργεί προϋποθέσεις για την επιστροφή των νέων στη γη.
Γιατί τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα παράγει.
Είναι αν η ευρωπαϊκή και η ελληνική ύπαιθρος θα συνεχίσουν να υπάρχουν.
