Σε μια εποχή όπου το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί πλέον την κυρίαρχη δύναμη στην αγορά, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) προχωρά με απόφαση του Διοικητή της Γιώργου Πιτσιλή σε μια στρατηγική αναβάθμιση των ελεγκτικών της μηχανισμών, αναγνωρίζοντας ότι οι παραδοσιακές μέθοδοι φοροδιαφυγής έχουν δώσει τη θέση τους σε εξελιγμένες, ψηφιακές απάτες.
Η δημιουργία μιας νέας, εξειδικευμένης Task Force αποτελεί την αιχμή του δόρατος σε αυτή την προσπάθεια, με σαφή προσανατολισμό την εξάρθρωση των κυκλωμάτων που εκμεταλλεύονται τα κενά στο σύστημα του ΦΠΑ, τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και την άνθηση των e-shops.
Το επιχειρησιακό σχέδιο για το 2026 δεν είναι απλώς μια σειρά ελέγχων, αλλά μια ολιστική αναθεώρηση της στρατηγικής δράσης της ΑΑΔΕ, με στόχο την προστασία των δημόσιων εσόδων από τις λεγόμενες απάτες «carousel» (κυκλική απάτη) και τις «εικονικές» εταιρείες που στερούν από τα κρατικά ταμεία δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Κεντρικός στόχος της νέας Task Force είναι ο εντοπισμός και η εξουδετέρωση των «εφήμερων» ηλεκτρονικών καταστημάτων, τα οποία ξεφυτρώνουν στο διαδίκτυο με μοναδικό σκοπό την πραγματοποίηση ταχύτατων ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Αυτά τα e-shops εισάγουν μαζικά προϊόντα υψηλής ζήτησης, όπως ηλεκτρονικές συσκευές και κινητά τηλέφωνα, τα πωλούν σε ελκυστικές τιμές εισπράττοντας τον αναλογούντα ΦΠΑ από τους καταναλωτές, αλλά στη συνέχεια «εξαφανίζονται» χωρίς ποτέ να αποδώσουν τον φόρο στο Δημόσιο.
Πρόκειται για το κλασικό μοντέλο της απάτης carousel, όπου τα αγαθά διακινούνται μέσω μιας αλυσίδας εταιρειών σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ, εκμεταλλευόμενα την απαλλαγή ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές παραδόσεις, με αποτέλεσμα ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας να πωλεί το προϊόν και να κρατά τον φόρο ως καθαρό κέρδος. Η νέα ομάδα κρούσης διαθέτει πλέον τη δικαιοδοσία και τα εργαλεία να παρεμβαίνει άμεσα, μπλοκάροντας ΑΦΜ και τραπεζικούς λογαριασμούς πριν οι δράστες προλάβουν να ολοκληρώσουν τον κύκλο της απάτης.
Στο συγκεκριμένο πεδίο θα ελέγχονται τα όρια κύκλου εργασιών και η νόμιμη ένταξη ή παραμονή των μικρών επιχειρήσεων στο ειδικό καθεστώς για την αποφυγή καταχρήσεων.
Το νέο «εργαλείο» εντάσσεται στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης, καθώς η αύξηση των διασυνοριακών συναλλαγών μέσω διαδικτύου και η ανάγκη ελέγχου νέων μορφών επιχειρηματικής δραστηριότητας απαιτούν πιο αυστηρό πλαίσιο εποπτείας.
Η νέα υποδιεύθυνση συγκεντρώνει αρμοδιότητες σχετικές με το μητρώο, την απεικόνιση συναλλαγών, τα ειδικά καθεστώτα ΦΠΑ στο ηλεκτρονικό εμπόριο (OSS/IOSS) και το ειδικό καθεστώς μικρών επιχειρήσεων.
Ο σχεδιασμός της ΑΑΔΕ για το 2026 είναι εντυπωσιακός σε κλίμακα, προβλέποντας συνολικά 72.800 στοχευμένους ελέγχους.
Η ειδοποιός διαφορά σε σχέση με το παρελθόν έγκειται στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης .
Τα ψηφιακά συστήματα της Αρχής σκανάρουν πλέον εκατομμύρια δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, εντοπίζοντας ασυνέπειες που το ανθρώπινο μάτι θα χρειαζόταν μήνες για να διακρίνει.
Για παράδειγμα, η AI μπορεί να «χτυπήσει καμπανάκι» όταν μια νεοσύστατη επιχείρηση εμφανίζει ξαφνικά τζίρους εκατομμυρίων ευρώ ενώ δηλώνει μηδενικές εισροές ΦΠΑ, ή όταν υποβάλλονται αιτήματα για υψηλές επιστροφές φόρου που δεν δικαιολογούνται από την οικονομική δραστηριότητα και το ιστορικό της εταιρείας.
Αυτή η ψηφιακή παρακολούθηση επιτρέπει τη διασταύρωση στοιχείων ανάμεσα στις τραπεζικές κινήσεις, τα ηλεκτρονικά τιμολόγια (myDATA) και τις δηλώσεις στην πλατφόρμα E-send, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό κλοιό γύρω από τους επίδοξους φοροφυγάδες.
Παράλληλα, οι έλεγχοι επικεντρώνονται στο δίκτυο των «εικονικών» εταιρειών. Πρόκειται για επιχειρήσεις-φαντάσματα που στερούνται πραγματικής εγκατάστασης και προσωπικού, και οι οποίες δημιουργούνται αποκλειστικά για την έκδοση πλαστών τιμολογίων.
Μέσω αυτών των εικονικών παραστατικών, άλλες υγιείς επιχειρήσεις διογκώνουν τις δαπάνες τους για να μειώσουν τον φόρο εισοδήματος ή να εκπέσουν παράνομα ΦΠΑ. Οι απώλειες από αυτή τη δραστηριότητα υπολογίζονται σε δισεκατομμύρια ευρώ, επηρεάζοντας άμεσα τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Η Task Force συνεργάζεται στενά με τις ευρωπαϊκές αρχές (EUROPOL, OLAF), καθώς η φύση αυτών των απατών είναι συχνά διασυνοριακή, απαιτώντας ταυτόχρονες δράσεις σε πολλαπλές δικαιοδοσίες για την πλήρη εξάρθρωση των κυκλωμάτων.
Η θεσμική θωράκιση αυτής της προσπάθειας ενισχύεται από το νέο πλαίσιο ΦΠΑ που είναι σε πλήρη ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Μια κομβική αλλαγή είναι η καθιέρωση του ενιαίου πανευρωπαϊκού ορίου των 10.000 ευρώ για τις εξ αποστάσεως πωλήσεις αγαθών. Πλέον, για ετήσιες πωλήσεις κάτω από αυτό το όριο, ο ΦΠΑ αποδίδεται στη χώρα του πωλητή, απλοποιώντας τις διαδικασίες για τις μικρές επιχειρήσεις. Ωστόσο, μόλις οι πωλήσεις υπερβούν το όριο των 10.000 ευρώ, ο ΦΠΑ πρέπει υποχρεωτικά να αποδίδεται στη χώρα του αγοραστή. Αυτό το μέτρο στοχεύει στην αποφυγή του «φορολογικού ανταγωνισμού» και διασφαλίζει ότι οι φόροι καταβάλλονται εκεί που πραγματικά συντελείται η κατανάλωση.
Επιπλέον, ενισχύεται η χρήση του IOSS (Import One-Stop Shop), το οποίο καθιστά τους προμηθευτές από χώρες εκτός ΕΕ άμεσα υπεύθυνους για την είσπραξη και καταβολή του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή αγαθών αξίας έως 150 ευρώ.
Με τον τρόπο αυτό, κλείνει η «κερκόπορτα» των μικροδεμάτων από τρίτες χώρες, που συχνά εισέρχονταν στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς την καταβολή των προβλεπόμενων φόρων.
Με τη συνδυασμένη χρήση της Task Force, των νέων ευρωπαϊκών κανονισμών και της τεχνητής νοημοσύνης, η φορολογική διοίκηση επιδιώκει να δημιουργήσει ένα δίκαιο περιβάλλον για το υγιές εμπόριο, περιορίζοντας δραστικά τις απώλειες ΦΠΑ και ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Παράγοντες του ελεγκτικού μηχανισμού πιστεύουν ότι, το 2026 αναμένεται να είναι το έτος όπου η ψηφιακή παρακολούθηση θα μετατραπεί σε πραγματική θωράκιση της εθνικής οικονομίας, καθιστώντας το κόστος της φοροδιαφυγής πολύ μεγαλύτερο από το προσδοκώμενο όφελος των επιτήδειων.
