Η ιδέα ότι μία χώρα του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να επιτεθεί σε άλλη είναι τόσο αδιανόητη, ώστε ούτε το πιο διάσημο άρθρο της ιδρυτικής συνθήκης της Συμμαχίας δεν προβλέπει με σαφήνεια τι θα συνέβαινε αν δύο μέλη της βρισκόντουσαν σε πόλεμο μεταξύ τους, αναφέρει ο Guardian σε ανάλυσή του.
Το Άρθρο 5 – ο ακρογωνιαίος λίθος της συλλογικής άμυνας – ορίζει ότι «ένοπλη επίθεση εναντίον ενός ή περισσότερων» στην Ευρώπη ή τη Βόρεια Αμερική θεωρείται «επίθεση εναντίον όλων». Η διάταξη είναι ξεκάθαρη όταν η απειλή προέρχεται από τη Ρωσία, γίνεται όμως εξαιρετικά περίπλοκη όταν η απειλή προέρχεται από το ισχυρότερο μέλος της Συμμαχίας.
«Αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιτεθούν σε άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, τα πάντα θα παγώσουν», δήλωσε τη Δευτέρα η πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen. Το ΝΑΤΟ ενδέχεται να συνεχίσει να υπάρχει, όμως η αποτελεσματικότητά του θα τεθεί υπό θεμελιώδη αμφισβήτηση, με προφανή ωφελημένο μια ήδη επιθετική Μόσχα.
Κατά την προεκλογική εκστρατεία του 2024, ο Donald Trump είχε δηλώσει ότι δεν θα προστατεύει «κακοπληρωτές» συμμάχους του ΝΑΤΟ – χώρες που δεν τηρούσαν τον στόχο δαπανών 2% του ΑΕΠ για την άμυνα. Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονη ανησυχία στην Ευρώπη, η οποία φάνηκε να αμβλύνεται ενόψει της συνόδου κορυφής του Ιουνίου. Ωστόσο, όπως εκτιμούν αναλυτές, η σύνοδος απλώς «σκέπασε» τις βαθιές διαφωνίες.
Η Marion Messmer, διευθύντρια στο think tank Chatham House, επισημαίνει ότι η στρατηγική κολακευτικών διατυπώσεων προς την Ουάσιγκτον δύσκολα μπορεί να αποτελέσει βιώσιμη λύση μακροπρόθεσμα.
Τους τελευταίους μήνες, η διατλαντική αβεβαιότητα έχει ενταθεί και λόγω της Ουκρανίας, μετά από αποτυχημένες αμερικανικές προσπάθειες να πιεστεί το Κίεβο σε παραχωρήσεις εδαφών ως προϋπόθεση ακόμη και για συζήτηση εκεχειρίας με τη Μόσχα.
Σε αυτό το ήδη εύθραυστο περιβάλλον, η επανεμφάνιση της αμερικανικής «όρεξης» για τη Γροιλανδία έφερε το ίδιο το ΝΑΤΟ στο επίκεντρο. Οι ΗΠΑ αμφισβητούν ευθέως την ιστορική κυριαρχία της Δανίας σε έδαφος συμμάχου, κάτι που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητο.
Κανείς δεν αναμένει ρεαλιστικά ότι τα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ θα υπερασπιστούν στρατιωτικά τη Γροιλανδία σε περίπτωση αμερικανικής κατάληψης. Άλλωστε, οι συσχετισμοί ισχύος είναι συντριπτικοί: οι ΗΠΑ διαθέτουν περίπου 1,3 εκατ. ενεργό στρατιωτικό προσωπικό, έναντι μόλις 13.100 της Δανίας, ενώ οι αμερικανικές αμυντικές δαπάνες ξεπερνούν κατά πολύ το σύνολο των υπόλοιπων συμμάχων.
Ακόμη κι αν οι ΗΠΑ προχωρούσαν σε μια τέτοια κίνηση, η σύνθεση του ΝΑΤΟ ενδέχεται να μην άλλαζε. Η συνθήκη δεν προβλέπει σαφή διαδικασία αποβολής κράτους-μέλους. Παρ’ όλα αυτά, το ενδεχόμενο ένα μέλος να στραφεί εναντίον άλλου – έστω και για μια αρκτική περιοχή με λιγότερους από 60.000 κατοίκους – θα υπονόμευε ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία μιας συμμαχίας 76 ετών, που δημιουργήθηκε για να εγγυάται την ειρήνη και τη συλλογική ασφάλεια.
Όπως προειδοποιεί η Messmer, οι πρόσφατες απειλές έχουν ήδη προκαλέσει σοβαρή ζημιά, σε μια περίοδο που η ρωσική απειλή μοιάζει πιο απτή από ποτέ. «Αν κάποια ευρωπαϊκά κράτη τρέφουν ακόμη αυταπάτες ότι μπορούν να βασίζονται χωρίς όρους στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, αυτή είναι η αφύπνιση. Δεν επιστρέφουμε στον κόσμο που γνωρίζαμε», καταλήγει.
Πηγή: theguardian.com
Πηγή: Αθήνα 9,84
