ΠΑΡΟΝ- Στην επέτειο των Ιμίων ετοιμάζεται τουρκική πρόκληση με τις βραχονησίδες

Του Βασίλη Ταλαμάγκα

Μία ακόμη πρόκληση, ενδεικτική των διπλωματικών μεθοδεύσεων της
γειτονικής χώρας, είναι η ενημέρωση που έγινε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα σε
κορυφαίο αμερικανό διπλωμάτη, ο οποίος εργάζεται στην αρμόδια διεύθυνση του
αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, τη σχετική με την Τουρκία.
Το εν λόγω πρόσωπο ζήτησε πληροφορίες για τις θέσεις της Τουρκίας στο
Αιγαίο και έλαβε την απάντηση μέσω μιας μακροσκελούς λίστας, με τη γνωστή
ένδειξη EGAYDAAK.
Η συγκεκριμένη λίστα έχει συνταχθεί από τις τουρκικές υπηρεσίες το 1996,
χρονιά κατά την οποία επίσημα η Τουρκία, στο πλαίσιο του αναθεωρητισμού στο
Αιγαίο, έθεσε για πρώτη φορά επίσημα ζήτημα «γκρίζων ζωνών», προκαλώντας το
γνωστό επεισόδιο στις βραχονησίδες Ίμια, ανατολικά της Καλύμνου.
Το συγκεκριμένο αρκτικόλεξο EGAYDAAK αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο της
εκπαίδευσης των τούρκων αξιωματικών. Διανεμήθηκε δε πριν από λίγα χρόνια από
την κεντρική υπηρεσία του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών στα υπουργεία
Εξωτερικών των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ και όχι μόνο.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έχει κατ’ επανάληψη μπερδέψει σκόπιμα τις
συνθήκες, ερμηνεύοντάς τες κατά το δοκούν.
Σε πρόσφατη θέση του ανέφερε: «Η Ελλάδα παραβιάζει τις Συνθήκες Λωζάννης
και Παρισίων, που αποστρατιωτικοποιούν τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, διότι
εκτελεί στρατιωτικές ασκήσεις στα νησιά Σαμοθράκη, Αϊ-Στράτη, Ψαρά, Χίο,
Ικαρία, Λήμνο, Λέσβο, Σάμο, Τήλο, Χάλκη, Καστελλόριζο και Πάτμο. Επειδή τα
νησιά αυτά έχουν, βάσει των Συνθηκών, καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης,
απαγορεύεται να περιλαμβάνονται σε στρατιωτικές ασκήσεις ή εκπαίδευση».
Τι προβλέπει η Λωζάννη

Η Συνθήκη της Λωζάννης ήταν η συνθήκη ειρήνης που έθεσε τα όρια της
σύγχρονης Τουρκίας. Υπογράφηκε στη Λωζάννη της Ελβετίας, στις 24 Ιουλίου
1923, από την Ελλάδα, την Τουρκία και τις άλλες χώρες που πολέμησαν στον
Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία και συμμετείχαν στη
Συνθήκη των Σεβρών, συμπεριλαμβανομένης και της ΕΣΣΔ (που δεν συμμετείχε
στην προηγούμενη συνθήκη). Η υπογραφείσα συνθήκη ήταν το αποτέλεσμα της
σχετικής διάσκεψης που ξεκίνησε στις 7 Νοεμβρίου 1922 μεταξύ των
προαναφερόμενων μελών.
Επιπλέον, κατήργησε τη Συνθήκη των Σεβρών, η οποία δεν είχε γίνει αποδεκτή
από τη νέα κυβέρνηση της Τουρκίας, που διαδέχθηκε τον Σουλτάνο της
Κωνσταντινούπολης. Μετά την εκδίωξη του Ελληνικού Στρατού από τη Μικρά
Ασία, εμφανίστηκε η ανάγκη για αναπροσαρμογή της Συνθήκης των Σεβρών. Το
τελικό κείμενο υπογράφηκε στις 24 Ιουλίου, έπειτα από εφτάμισι μήνες
διαβουλεύσεων.
Η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη και την Αδριανούπολη, κάποια νησιά
του Αιγαίου, συγκεκριμένα την Ίμβρο και την Τένεδο, μια λωρίδα γης κατά μήκος
των συνόρων με τη Συρία και την περιοχή της Σμύρνης. Παραχώρησε τα
Δωδεκάνησα στην Ιταλία, όπως προέβλεπε και η Συνθήκη των Σεβρών, αλλά
χωρίς πρόβλεψη για δυνατότητα αυτοδιάθεσης. Ανέκτησε πλήρη κυριαρχικά
δικαιώματα σε όλη της την επικράτεια και απέκτησε δικαιώματα στρατιωτικών
εγκαταστάσεων σε όλη την επικράτειά της, εκτός της ζώνης των Στενών.
Η Ελλάδα υποχρεώθηκε να πληρώσει σε είδος (ελλείψει χρημάτων) τις όποιες
πολεμικές επανορθώσεις. Η αποπληρωμή έγινε με επέκταση των τουρκικών
εδαφών της Ανατολικής Θράκης πέρα από τα όρια της συμφωνίας. Τα νησιά
Ίμβρος και Τένεδος παραχωρήθηκαν στην Τουρκία με τον όρο ότι θα διοικούνταν
με ευνοϊκούς όρους για τους Έλληνες. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης έχασε την
ιδιότητα του Εθνάρχη και το Πατριαρχείο τέθηκε υπό ειδικό, διεθνές νομικό
καθεστώς.
Σε αντάλλαγμα, η Τουρκία παραιτήθηκε από όλες τις διεκδικήσεις για τις παλιές
περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εκτός των συνόρων της και εγγυήθηκε
τα δικαιώματα των μειονοτήτων στην Τουρκία. Με ξεχωριστή συμφωνία μεταξύ
Ελλάδας και Τουρκίας αποφασίστηκε η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών από
τις δύο χώρες και η αποστρατιωτικοποίηση κάποιων νησιών του Αιγαίου.
<ΜΕΤ> Οι τουρκικοί ισχυρισμοί
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι στη Συνθήκη της Λωζάννης, με την οποία
επικυρώθηκε η ελληνική κυριαρχία στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τα οποία
είχαν απελευθερωθεί κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο, όπως επίσης και στη
Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων (1947), με την οποία η ηττημένη Ιταλία
παραχώρησε στην Ελλάδα την κυριαρχία των Δωδεκανήσων, υπάρχουν νησιά και

βραχονησίδες με αμφισβητούμενο καθεστώς, αφού δεν αναφέρονται ονομαστικά
στις συνθήκες αυτές.
Οι τουρκικοί ισχυρισμοί, ωστόσο, απορρίπτονται από τις ίδιες τις συνθήκες, για
τις οποίες μάλιστα ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερτογάν και ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν
Φιντάν θέτουν ευθέως ζήτημα αναθεώρησής τους.
Σύμφωνα με το άρθρο 12 της Συνθήκης της Λωζάννης, «η Ελλάδα αποκτά την
κυριαρχία όλων των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, εκτός της Ίμβρου, Τενέδου
και Λαγουσών Νήσων».
Ενώ στο άρθρο 16 της ίδιας Συνθήκης ρητά αναφέρεται ότι «η Τουρκία
παραιτείται από οποιαδήποτε αξίωση από τα προαναφερθέντα νησιά και συνεπώς
δεν επιτρέπεται καμία αμφισβήτηση από καvέvαν της εθνικής κυριαρχίας της
Ελλάδας επί των νήσων του Αιγαίου».
Οι ελληνικές βραχονησίδες
Πολλές από τις ελληνικές βραχονησίδες έχουν τη δική τους ιστορία στην πορεία
των χρόνων.
Ομάδα νησιών Αγαθονησίου: Αγαθονήσι, Πίτα, Νερά, Στρογγύλη, Γλάρος,
Ψαθονήσι, Κουνελονήσι, Πράσσος, νησίδα νοτιοδυτικά του Πράσσου, Νερονήσι,
Κατσαγάνι, βραχονησίδα δυτικά από Αγαθονήσι, βραχονησίδα νοτιοδυτικά από
Αγαθονήσι, βραχονησίδα βόρεια από Αγαθονήσι.
Ομάδα νησιών Αρκοί: Αρκοί, Καλόβολος, Αγρελούσσα, Αβάθιστο, Μακρονήσι,
νησίδα Ζούκα 1, νησίδα Ζούκα 2, βραχονησίδα νοτιοανατολικά από Μακρονήσι,
Σμινερονήσι, Ψαθονήσι, νησίδα δυτικά από Καλόβολο, Στρογγυλή, Μάραθος,
Σπολάτος, Κόμαρος.
Ομάδα νησιών Φαρμακονησίου: Μαραθονήσι, νησίδα δυτικά από Φαρμακονήσι,
Ψέριμος, βραχονησίδα Βασιλική, νησίδα νοτιοδυτικά από Ψέριμο, Πλάτη,
βραχονησίδα 1 νότια από Πλάτη, βραχονησίδα 2 νότια από Πλάτη, βραχονησίδα
Νεκροθήκες, Πίτα, Μεγάλη Ίμια, Μικρή Ίμια, Καλόλιμνος, Πράσσος, Λυδία.
Ομάδα νησιών Νισύρου: Περγούσα, τέσσερις βραχονησίδες γύρω από
Περγούσα, Στρογγυλή, Γυαλί, τρεις βραχονησίδες γύρω από Γυαλί, Παχειά,
Κανδελιούσσα, Άγιος Αντώνιος.
Ομάδα νησιών Αστυπάλαιας: Σύρνα, βραχονησίδα Σύρνα 1, βραχονησίδα Σύρνα
2, βραχονησίδα Σύρνα 3, Μεγάλος Αδελφός, Μικρός Αδελφός, βραχονησίδα δυτικά
από Μικρό Αδελφό, Στεφάνια, Πλακίδα, βραχονησίδα 1 δυτικά από Πλακίδα,
βραχονησίδα 2 δυτικά από Πλακίδα, Γιάννη, Μεσονήσι.
Ομάδα Οινουσσών: Οινούσσες, βραχονησίδα βόρεια των Οινουσσών, Βάτος,
νησίδα δυτικά από Βάτο, Ποντικονήσι, Μανδράκι, Αρχοντόνησο, Γαβάθι, Πασάς,
νησίδα δυτικά από Πασά, Πρασονήσι, δύο βραχονησίδες βορειοδυτικά και νότια
του Πρασονησίου, νησίδα 1 έναντι Οινουσσών, νησίδα 2 έναντι Οινουσσών,

νησίδα νοτιοδυτικά από Ποντικονήσι, βραχονησίδα 1 νότια από Οινούσσες,
βραχονησίδα 2 νότια από Οινούσσες.
Ομάδα Ψαρών, Αντίψαρων και Βενέτικου: Νησίδα Αντίψαρα και 26 μικρές
βραχονησίδες, νησίδα νότια από Αντίψαρα και τέσσερις βραχονησίδες, νησίδα
Κουτσουλιά και έξι ακόμα βραχονησίδες, βραχονησίδα Βενέτικο και δύο
βραχονησίδες.
Ομάδα νησιών Κάρπαθου: Αυγό, δύο βραχονησίδες δυτικά από το Αυγό,
Καμηλονήσι, Μεγάλο Σοφράνο, Μικρό Σοφράνο, δύο βραχονησίδες νότια από το
Μικρό Σοφράνο, Σόχας, Καραβονήσια, νησίδα νότια από Καραβονήσια, Αστακίδα,
Αστακιδόπουλο, νησίδα και βραχονησίδα βόρεια από Αστακιδόπουλο, νησίδα
βορειοανατολικά από Αστακιδόπουλο, Ουνιανήσια, νησίδα δυτικά από Ουνιανήσια.
Ομάδα Σαμοθράκης, Ζουράφας: Νησίδα Ζουράφα, βραχονησίδα Ζουράφα 1 και
βραχονησίδα Ζουράφα 2.
Ομάδα νησιών Κρητικού Πελάγους: Αυγονήσι, Δίας, δύο βραχονησίδες πλησίον
Δίας, Πεταλίδι, Παξιμάδι, Διονυσάδες, Βραχονησίδα βόρεια από Διονυσάδες,
Δραγονάδα, Πρασονήσι, Παξιμάδα.
Οι τουρκικές κινήσεις, πάντως, με την προώθηση ανιστόρητων
λιστών, θα πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα από την ελληνική
διπλωματία. Οι διαρροές από έγκυρες διπλωματικές πηγές μιλούν για νέα
τουρκική πρόκληση καθώς πλησιάζουμε στην επέτειο των Ιμίων, στα
τέλη Ιανουαρίου.