Του Βασιλη Ταλαμαγκα
Η Κεντροδεξιά στην Ελλάδα δεν αποτελεί ένα ενιαίο και μονολιθικό ιδεολογικό ρεύμα, αλλά ένα ευρύ πολιτικό φάσμα με διαφορετικές «φυλές», πολιτικές παραδόσεις και ιδεολογικές αποχρώσεις. Από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα, οι τάσεις αυτές συνυπάρχουν, συγκρούονται και συνθέτουν τη φυσιογνωμία της παράταξης. Κεντρικό σημείο αναφοράς για όλες παραμένει, άμεσα ή έμμεσα, η πολιτική παρακαταθήκη του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Μία βασική «φυλή» της Κεντροδεξιάς είναι ο καραμανλικός πυρήνας. Πρόκειται για πολιτικά στελέχη και ψηφοφόρους που δίνουν έμφαση στον θεσμικό πατριωτισμό, την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, τη δημοκρατική σταθερότητα και τον ρεαλισμό στη διακυβέρνηση. Ο Καραμανλής αντιλαμβανόταν τη Δεξιά ως δύναμη εθνικής συμφιλίωσης και κοινωνικής συνοχής, μακριά από εμφυλιοπολεμικά σύνδρομα και ιδεολογικές ακρότητες. Αυτή η τάση είναι εκείνη που βρίσκεται εγγύτερα στις ιδρυτικές αρχές της Νέας Δημοκρατίας, όπως αυτές διατυπώθηκαν το 1974.
Μια δεύτερη «φυλή» είναι η φιλελεύθερη ή νεοφιλελεύθερη Κεντροδεξιά. Εστιάζει στην ελεύθερη αγορά, στη μείωση του κράτους, στις ιδιωτικοποιήσεις και στην ατομική πρωτοβουλία. Αν και ο Καραμανλής δεν ήταν εχθρικός προς την επιχειρηματικότητα, το δικό του μοντέλο ανάπτυξης βασιζόταν σε ένα ισχυρό, παρεμβατικό κράτος και σε μεγάλες δημόσιες υποδομές. Επομένως, αυτή η τάση συνομιλεί μεν με τον ευρωπαϊσμό του Καραμανλή, αλλά αποκλίνει από τον κοινωνικό του ρεαλισμό.
Μια τρίτη ομάδα είναι η λαϊκή ή κοινωνικά συντηρητική Κεντροδεξιά. Δίνει έμφαση στις παραδοσιακές αξίες, την εθνική ταυτότητα, την τάξη και την ασφάλεια. Αυτή η «φυλή» συχνά αντλεί στοιχεία από την προπολεμική και μετεμφυλιακή Δεξιά. Ωστόσο, η σχέση της με τις αρχές Καραμανλή είναι αντιφατική: ενώ συμμερίζεται τον πατριωτισμό του, συχνά απομακρύνεται από τη μετριοπάθεια, τον θεσμικό λόγο και την επιλογή της εθνικής συνεννόησης.
Τέλος, υπάρχει η τεχνοκρατική ή μεταρρυθμιστική Κεντροδεξιά, που προτάσσει την αποτελεσματικότητα, τον εκσυγχρονισμό του κράτους και τη διοικητική επάρκεια. Αυτή η τάση μπορεί να θεωρηθεί συγγενής με το καραμανλικό πνεύμα του «εφικτού» και της σοβαρής διακυβέρνησης, αν και συχνά στερείται του πολιτικού βάθους και της ιστορικής οπτικής που χαρακτήριζαν τον ίδιο τον Καραμανλή.
Συνολικά, η «φυλή» που βρίσκεται πιο κοντά στις αρχές του Κωνσταντίνου Καραμανλή είναι εκείνη που συνδυάζει τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό, τον πατριωτισμό χωρίς ακρότητες, τη θεσμική σοβαρότητα και την κοινωνική ευθύνη. Η καραμανλική Κεντροδεξιά δεν υπήρξε ποτέ ακραία, ούτε ιδεολογικά δογματική· υπήρξε, πάνω απ’ όλα, μια πολιτική πρόταση σταθερότητας και εθνικής ωριμότητας.
Σε κάθε περίπτωση πάντως η κατεύθυνση υπήρξε εκ διαμέτρου αντίθετη, με αυτή που έχει δώσει σήμερα στην κεντροδεξιά παράταξη ο Κυριάκος Μητσοτάκης .
