“Οι δύο λόρδοι”

Η πρώτη εμφάνιση της παράστασης εντοπίζεται το 1899 από τον καραγκιοζοπαίχτη Γιάννη Ρούλια με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Το βέβαια και το μάλιστα». Το 1921, η υπόθεση συμπεριλαμβάνεται ανάμεσα στις παραστάσεις του Αντώνη Μόλλα που κατέγραψε ο Louis Roussel στο πρώτο βιβλίο για τον ελληνικό καραγκιόζη με τίτλο «Η κλοπή του χρυσοχοείου». Λίγο αργότερα, το 1923, εντάσσεται στη σειρά φυλλαδίων του Μάρκου Ξάνθου ως «Ο Καραγκιόζης δραγουμάνος». Παρά το απαράλλαχτο περιεχόμενο, γίνεται ήδη αισθητή η πολυμορφία των τίτλων. «Οι δύο λόρδοι» ή «Ο Μπαρμπαγιώργος λόρδος» καταλήγουν να αντιπροσωπεύουν διαχρονικά το έργο, χωρίς να λείπουν περιστασιακές εναλλακτικές επιλογές για διαφημιστικούς λόγους. Για παράδειγμα, τη δεκαετία του ‘20, ο Χρήστος Χαρίδημος το ονόμαζε «Οι απάχηδες των Αθηνών», αναφερόμενος στην ομώνυμη οπερέτα του 1921 η οποία αποτέλεσε και μια από τις πρώτες ελληνικές βωβές ταινίες λόγω της μεγάλης δημοφιλίας της.

Είναι εμφανές πως ψήγματα της πλοκής έχουν θεατρική καταγωγή. Όταν, όμως, ξεπερνιούνται και ανανεώνονται σαν θεατρικά κείμενα, το θέατρο σκιών τα διαφυλάττει και τα αναδεικνύει ως δραματουργικά μοτίβα.  Η  συμμετοχή του Πασά στο φινάλε μετατρέπεται σε εμπλοκή με στόχο την εκμετάλλευση των κλοπιμαίων, μεταλλάσσοντας την απλή φάρσα σε πολιτική σάτιρα. Απολαύστε μια από τις ομορφότερες κωμωδίες παρεξηγήσεων αυτής της λαϊκής μας τέχνης. (κείμενο Δημήτρης Παναγιωτάκος)