Του Βασίλη Ταλαμάγκα
Τους τελευταίους μήνες παρατηρείται ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο στον δημόσιο λόγο: συστημικοί σχολιαστές, πολιτικοί αναλυτές και φιλικά προς το κατεστημένο, μέσα ενημέρωσης προειδοποιούν, συχνά με δραματικούς τόνους, ότι οι κινήσεις της Καρυστιανού «εγκυμονούν κινδύνους», ότι «αποσταθεροποιούν» ή ότι «οδηγούν σε αχαρτογράφητα νερά». Το παράδοξο είναι πως οι ίδιες φωνές δείχνουν να αγνοούν –ή να υποβαθμίζουν– μια πολύ πιο ορατή και πραγματική κρίση: τη βαθιά πολιτική και ηθική χρεοκοπία των συστημικών κομμάτων, η οποία είναι πλέον εμφανής σε μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.
Η αγωνία αυτή δεν είναι τυχαία. Όταν ένα σύστημα εξουσίας νιώθει ασφαλές, δεν πανικοβάλλεται· αντιθέτως, περιθωριοποιεί εύκολα τις φωνές αμφισβήτησης. Σήμερα όμως βλέπουμε κάτι διαφορετικό: μια νευρικότητα, μια υπερβολή, μια σχεδόν υστερική προσπάθεια να παρουσιαστεί κάθε αυθόρμητη κοινωνική κινητοποίηση ως «επικίνδυνη». Αυτό από μόνο του αποκαλύπτει φόβο. Όχι φόβο για τη δημοκρατία, όπως ισχυρίζονται, αλλά φόβο για την απώλεια του ελέγχου της αφήγησης.
Οι κινήσεις της Καρυστιανού δεν προέρχονται από κομματικούς μηχανισμούς ούτε από επαγγελματίες της πολιτικής. Αντλούν τη δύναμή τους από το ηθικό βάρος, από το βίωμα, από την αίσθηση αδικίας που μοιράζεται ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Αυτό ακριβώς είναι που τρομάζει το σύστημα: όχι κάποια υποτιθέμενη «επικινδυνότητα», αλλά το γεγονός ότι η πολιτική νομιμοποίηση μετατοπίζεται έξω από τα παραδοσιακά κανάλια.
Την ίδια στιγμή, τα συστημικά κόμματα εμφανίζουν ξεκάθαρα σημάδια εξάντλησης. Χρόνια υποσχέσεων χωρίς αντίκρισμα, σκανδάλων χωρίς ευθύνη και διαχείρισης χωρίς όραμα έχουν διαβρώσει την εμπιστοσύνη των πολιτών. Όταν λοιπόν οι σχολιαστές μιλούν για «θεσμικό κίνδυνο», στην πραγματικότητα προσπαθούν να καλύψουν ένα πολιτικό κενό: την αδυναμία των κομμάτων που στηρίζουν να εμπνεύσουν, να πείσουν και να εκπροσωπήσουν.
Άραγε τι φοβούνται; Φοβούνται μήπως αποδειχθεί ότι η κοινωνία μπορεί να αρθρώσει λόγο χωρίς τη διαμεσολάβηση τους. Φοβούνται μήπως η ηθική υπεροχή νικήσει την επικοινωνιακή υπεροπλία. Και, κυρίως, φοβούνται μήπως η κατάρρευση της αξιοπιστίας των συστημικών κομμάτων γίνει μη αναστρέψιμη.
Ο πραγματικός κίνδυνος δεν βρίσκεται στην κοινωνική αφύπνιση, αλλά στη συνεχιζόμενη άρνηση του πολιτικού συστήματος να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Όσο αυτό δεν συμβαίνει, ο πανικός των σχολιαστών θα μεγαλώνει – και μαζί του θα μεγαλώνει και το χάσμα ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία.
