Του Βασιλη Ταλαμαγκα
Η Κύπρος τα τελευταία χρόνια επενδύει συστηματικά στη διπλωματία των τριμερών συνεργασιών, κυρίως με την Ελλάδα και χώρες-κλειδιά της Ανατολικής Μεσογείου, όπως το Ισραήλ και η Αίγυπτος. Οι συνεργασίες αυτές έχουν αναβαθμίσει τον γεωπολιτικό ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενισχύοντας την εικόνα της ως παράγοντα σταθερότητας σε μια ιδιαίτερα ρευστή και ανταγωνιστική περιοχή. Ωστόσο, όσο χρήσιμες και αν είναι οι τριμερείς, δεν μπορούν από μόνες τους να υποκαταστήσουν την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη στρατηγική αποτροπής.
Οι τριμερείς συνεργασίες λειτουργούν κυρίως στο επίπεδο της πολιτικής συνεννόησης, της ενεργειακής συνεργασίας και της διπλωματικής στήριξης. Δημιουργούν δίκτυα συμφερόντων και στέλνουν μηνύματα διεθνούς νομιμότητας, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για την Κύπρο, η οποία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής και κατοχής πανω από πενήντα χρόνια . Παράλληλα, ενισχύουν τη θέση της Λευκωσίας σε ευρωπαϊκά και διεθνή fora, προσδίδοντας βάθος στις συμμαχίες της.
Παρά τα θετικά αυτά στοιχεία, η πραγματικότητα στο πεδίο της ασφάλειας παραμένει σκληρή. Η Τουρκία συνεχίζει να αμφισβητεί εμπράκτως την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, τόσο στην ΑΟΖ όσο και επί του εδάφους, μέσω της στρατιωτικής της παρουσίας στα κατεχόμενα. Σε αυτό το πλαίσιο, η απλή διπλωματική στήριξη, όσο σημαντική και αν είναι, δεν επαρκεί για να αποτρέψει προκλήσεις και τετελεσμένα.
Η στρατηγική αποτροπής δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με την κούρσα εξοπλισμών. Αντιθέτως, προϋποθέτει έναν συνδυασμό πολιτικών, αμυντικών και θεσμικών εργαλείων. Περιλαμβάνει την ενίσχυση της Εθνικής Φρουράς με σύγχρονα μέσα και εκπαίδευση, τη στενότερη διασύνδεση με τον αμυντικό σχεδιασμό της Ελλάδας, αλλά και την αξιοποίηση της ιδιότητας της Κύπρου ως κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες ασφάλειας και άμυνας μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά για την αποτρεπτική ισχύ της χώρας.
Ταυτόχρονα, η αποτροπή έχει και ενεργειακή διάσταση. Η προστασία των ενεργειακών υποδομών και η εμπλοκή μεγάλων διεθνών εταιρειών δημιουργούν ένα πλέγμα συμφερόντων που καθιστά το κόστος οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας υψηλότερο. Σε αυτό το πλαίσιο, οι τριμερείς συνεργασίες μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, αλλά όχι υποκατάστατα της εθνικής στρατηγικής.
Η Κύπρος ορθά επενδύει στις τριμερείς συνεργασίες ως εργαλείο διπλωματίας και περιφερειακής σταθερότητας. Όμως, για να διασφαλίσει αποτελεσματικά την κυριαρχία και τα δικαιώματά της, χρειάζεται παράλληλα μια σαφή, συνεκτική και μακροπρόθεσμη στρατηγική αποτροπής. Μόνο ο συνδυασμός συμμαχιών και αξιόπιστης αποτρεπτικής ισχύος μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια και το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Και μάλλον σαυτο το τελευταίο η Ελλάδα φαίνεται να λειτουργεί φοβικά και να παίρνει – για ανεξήγητους λόγους- μια απόσταση . Οι Κύπριοι μπορεί να μην το λένε ανοιχτά , όμως το κουβεντιάζουν στο έπακρο «καρφώνοντας» την κυβέρνηση Μητσοτάκη για εντελώς δικιά της ατζέντα στο εθνικό θέμα . Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν τα σενάρια θα επιβεβαιωθούν η όχι …..
