Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη για την απόκτηση της συλλογής των φωτογραφιών που αποτυπώνουν της τραγικές στιγμές πριν από την μαζική εκτέλεση Ελλήνων στην Καισαριανή από τους Ναζί.
Οι φωτογραφίες με τους Έλληνες κρατουμένους αποτελούν σημαντικά τεκμήρια της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς «δίνουν πρόσωπο στις ιστορικές μαρτυρίες για το ήθος και τον πατριωτισμό τους, λίγες στιγμές πριν την εκτέλεσή τους».
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη, η συλλογή αποσύρθηκε άμεσα από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών ενώ κρίθηκε πως το φωτογραφικό υλικό είναι αυθεντικό.
Η αντιπροσωπεία του Υπουργείου εξέτασε το σύνολο της συλλογής, που αριθμεί 262 φωτογραφίες τραβηγμένες στην Ελλάδα την περίοδο 1943-1944, καθώς και έντυπα τεκμήρια. Η μακροσκοπική εξέταση από στελέχη του ΥΠΠΟ και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού, ανοίγοντας πλέον τον δρόμο για την οριστική απόκτησή του από την ελληνική πλευρά.
Ολόκληρη η δήλωση της Υπουργού Πολιτισμού, Λίνας Μενδώνη:
«Σήμερα, στο Δημαρχείο του Έβεργκεμ, η αντιπροσωπεία του Υπουργείου Πολιτισμού συναντήθηκε με τον συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε. Η αντιπροσωπεία εξέτασε το σύνολο της συλλογής Χόιερ, η οποία αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της θητείας του, το 1943-1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτή. Η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».
Η αυθεντικότητα των φωτογραφιών από την Καισαριανή, πάντως, θεωρείτο σχεδόν βέβαιη καθώς στην πίσω πλευρά τους αναγράφεται η λέξη Αθήνα, στα γερμανικά, και η ημερομηνία 1.5.1944. Γι΄ αυτό άλλωστε και το Υπουργείο Πολιτισμού, μετά την θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων προχώρησε, ταχύτατα, προχθές, στην κήρυξη του συνόλου της συλλογής ως Μνημείου εξαιτίας της ιδιαίτερης ιστορικής αξίας της ως τεκμηρίου της διαμόρφωσης αντιλήψεων και στάσεων με εργαλείο την εικόνα, από την πλευρά των προπαγανδιστικών μηχανισμών των στρατευμάτων Κατοχής, στην Ελλάδα, την περίοδο του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου.
Πλήθος φωτογραφιών από δημοφιλή ελληνικά Μνημεία, όπως η Ακρόπολη και το Παναθηναϊκό Στάδιο καταπατημένα από Γερμανούς στρατιώτες, Έλληνες και Ελληνίδες με παραδοσιακές φορεσιές, κρατούμενους σε στρατόπεδα, εξαθλιωμένους ζητιάνους της Κατοχής και μικρά παιδιά με τον φόβο ζωγραφισμένο στο βλέμμα τους υπάρχουν, μεταξύ άλλων, στη συλλογή του Γερμανού Υπολοχαγού της Βέρμαχτ, Χέρμαν Χόιερ την οποία έχει βγάλει σε ηλεκτρονική δημοπρασία ο συλλέκτης Τιμ ντε Κρεν. Ο Χόιερ δεν ζει πια εδώ και αρκετά χρόνια ενώ η συλλογή των φωτογραφιών του, από χώρες που κατακτήθηκαν από τους ναζί, όπως το Βέλγιο, η Γαλλία και η Ελλάδα όπου υπηρέτησε, βρέθηκε στην κατοχή του Τιμ ντε Κρεν.
Μνημεία, Στρατόπεδα και παράδοση
Πέρα από τις ανεκτίμητης ιστορικής αξίας φωτογραφίες της Καισαριανής και οι υπόλοιπες, κάποιες από τις οποίες παρουσιάζουμε σήμερα, σχετίζονται άμεσα με τη ζωή και τη δράση του Υπολοχαγού Χέρμαν Χόιερ ο οποίος κατά την περίοδο 1943 – 1944 υπηρετούσε στο Στρατόπεδο της Μαλακάσας και είχε λάβει εντολή να παρακολουθήσει, ή και να συνδράμει στην εκτέλεση των 200 Ελλήνων κρατουμένων που μεταφέρθηκαν από το Στρατόπεδο Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944.
Γερμανοί στρατιώτες και Έλληνες κρατούμενοι στο Στρατόπεδο της Μαλακάσας (1944).
Στη συλλογή του βρίσκονται αρκετές φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί στο συγκεκριμένο Στρατόπεδο ή και στην ευρύτερη περιοχή, οι οποίες απεικονίζουν Γερμανούς στρατιώτες, Έλληνες κρατούμενους και κατοίκους της περιοχής ποτ υποβάλλονται σε εξονυχιστικούς ελέγχους.
Ο Ισθμός της Κορίνθου το 1944
Μεγάλος αριθμός φωτογραφιών έχει τραβηχτεί και στην Κόρινθο και συγκεκριμένα στην περιοχή του Ισθμού που αποτελούσε βασικό οχηρό των Γερμανών με στόχο την αποκοπή των συμμαχικών δυνάμεων από την Πελοπόννησο.
Υπάρχουν επίσης αρκετές φωτογραφίες που απαθανατίζουν τα γερμανικά στρατεύματα μέσα σε σπουδαία ελληνικά μνημεία, όπως η Ακρόπολη και το Παναθηναϊκό Στάδιο, τα οποία χρησιμοποιούνται ως φόντο της πανίσχυρης γερμανικής κυριαρχίας.
Ο Γερμανικός Στρατός παρελαύνει στο Παναθηναϊκό Στάδιο (1943)
Δεν απουσιάζουν όμως και οι κλασικές φωτογραφίες της γερμανικής προπαγάνδας με τους παραδοσιακά ενδεδυμένους κατακτημένους, και τις δήθεν αυθόρμητές λήψεις στιγμών από την «ήρεμη» καθημερινότητα των Ελλήνων, κυρίως γυναικών και παιδιών.
Τσολιάδες χορεύουν παραδοσιακούς χορούς στην Αθήνα (1944)
Ελληνίδα δίνει νερό σε Γερμανούς στρατιώτες (1941)
Αυτές ήταν οι εντολές του Γκέμπελς ο οποίος έθεσε και την τέχνη της φωτογραφίες στην υπηρεσία της επιθετικής προπαγάνδας του ναζιστικού κόμματος απαιτώντας από τους Γερμανούς στρατιώτες να κουβαλούν πάντα μαζί τους μια φωτογραφική μηχανή και να καταγράφουν με τον φακό τους μόνον όμορφες εικόνες από τις κατακτημένες χώρες οι οποίες στη συνέχεια δημοσιεύονταν στην Ευρώπη.
Γερμανοί στρατιώτες γύρω από έναν ζητιάνο (1944)
Παρόλα αυτά, τα απεγνωσμένα βλέμματα των πεινασμένων παιδιών και των ρακένδυτων ζητιάνων και τα σκηνοθετημένα χαμόγελα των κοριτσιών με τις ελληνικές παραδοσιακές στολές προδίδουν τις χειριστικές προπαγανδιστικές τακτικές των Γερμανών κατακτητών.
Ελληνόπουλα σε πανηγύρι στην Κόρινθο (1944)
Ανάμεσα στις φωτογραφίες της συλλογής υπάρχουν και πλήθος φωτογραφιών από διάφορες ελληνικές πόλεις, κυρίως της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και του Πειραιά.
Ξενοδοχείο «Η Γαλλία», Αθήνα (1944)
Αεροφωτογραφία του λιμανιού του Πειραιά και της Ζέας (1943)
«Η διείσδυση στην καθημερινότητα των στρατιωτών μέσα από τη φωτογραφία -σκηνοθετημένο τεκμήριο της «επιτυχίας» τους, η διάδοση αυτής της «επιτυχίας» με την αποστολή των φωτογραφιών στα μετόπισθεν, η δημιουργία αναμνήσεων με προδιαγραφές που ορίζει ο ναζιστικός μηχανισμός, όλα αυτά μοιάζουν χονδροειδή και αδέξια εργαλεία επιρροής στα δικά μας μάτια, σήμερα. Είναι όμως μελέτη πάνω στη δύναμη της εικόνας, στον πολιτισμό της οποίας ζούμε ακόμη. Είναι ένα μάθημα οπτικού γραμματισμού από το παρελθόν, το οποίο το έχουμε ανάγκη, και ως άσκηση και ως ιστορικό τεκμήριο», σημείωσε στην εισήγησή της στο ΚΣΝΜ η Διεύθυντρια της Διεύθυνσης Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Βίλλυ Φωτοπούλου.
