Αποφάσισα να ρωτήσω τον Ai Mάκη Σεριάτο διερωτάται τι θα συμβεί όταν ο άνθρωπος πάψει να αναζητά την αλήθεια και αρχίσει απλώς να ζητά μια απάντηση; Μήπως η μεγαλύτερη επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν θα είναι η ταχύτητα με την οποία παράγει γνώση, αλλά ο πειρασμός που θα δημιουργήσει να σταματήσουμε να κρίνουμε;
Η συζήτηση γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη περιστρέφεται συνήθως γύρω από το αν θα χαθούν επαγγέλματα, αν οι μηχανές θα γίνουν εξυπνότερες από τον άνθρωπο ή αν κάποια στιγμή θα αποκτήσουν συνείδηση. Η γνώμη μου είναι πως αυτά είναι σημαντικά ερωτήματα, αλλά όχι τα σημαντικότερα. Το μεγαλύτερο ζήτημα βρίσκεται αλλού. Βρίσκεται στον ίδιο τον άνθρωπο. Γιατί κάθε μεγάλη τεχνολογική ανακάλυψη δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο που εργαζόμαστε. Αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, αποφασίζουμε και τελικά αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.
Δεν φοβάμαι ότι η ΑΙ θα γίνει πιο έξυπνη από τον άνθρωπο. Φοβάμαι μήπως ο άνθρωπος συνηθίσει να μην χρησιμοποιεί τη δική του εξυπνάδα. Γιατί η ευκολία είναι πάντα ελκυστική. Όταν κάποιος άλλος μπορεί να κάνει τη δύσκολη δουλειά για λογαριασμό μας, η φυσική μας τάση είναι να του την αναθέσουμε. Το ίδιο συνέβη με τις αριθμομηχανές, με τα GPS, ακόμη και με τις μηχανές αναζήτησης. Η διαφορά είναι ότι σήμερα δεν μιλάμε απλώς για μια μηχανή που μας βρίσκει πληροφορίες. Μιλάμε για μια μηχανή που οργανώνει τη σκέψη και μας προτείνει συμπεράσματα.
Η ΑΙ, όμως, δεν κάνει τίποτε περισσότερο από αυτό για το οποίο δημιουργήθηκε. Συγκεντρώνει τεράστιους όγκους δεδομένων, αναγνωρίζει μοτίβα, συνδυάζει πληροφορίες, συγκρίνει πιθανότητες και παρουσιάζει εναλλακτικές λύσεις. Και καλά κάνει. Αυτός είναι ο ρόλος της. Θα ήταν άδικο να της ζητήσουμε κάτι διαφορετικό. Θα ήταν σαν να κατηγορούσαμε ένα τηλεσκόπιο επειδή μας δείχνει περισσότερα αστέρια από όσα μπορεί να δει το ανθρώπινο μάτι. Το τηλεσκόπιο δεν αποφασίζει ποιο αστέρι αξίζει να μελετήσεις. Απλώς διευρύνει την όρασή σου.
Το ίδιο συμβαίνει και με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Σου δίνει περισσότερες πληροφορίες, περισσότερες πιθανότητες και περισσότερες επιλογές. Δεν μπορεί όμως να αποφασίσει ποια από αυτές είναι η σωστή για τη ζωή σου, για την επιχείρησή σου ή για την κοινωνία. Η απόφαση δεν είναι ζήτημα δεδομένων. Είναι ζήτημα αξιών, εμπειρίας, ευθύνης και χαρακτήρα. Εκεί βρίσκεται η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στη μηχανή και στον άνθρωπο.
Η εμπειρία μου λέει ότι πολλές φορές οι άνθρωποι συγχέουν τη γνώση με την κρίση. Δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η γνώση είναι πληροφορία. Η κρίση είναι η ικανότητα να αξιολογείς την πληροφορία, να την τοποθετείς μέσα στο σωστό πλαίσιο και τελικά να αποφασίζεις. Ένας καλός σύμβουλος μπορεί να παρουσιάσει δέκα διαφορετικά σενάρια. Ο ηγέτης όμως είναι εκείνος που θα επιλέξει ποιο από αυτά θα ακολουθήσει και θα αναλάβει την ευθύνη των συνεπειών.
Αναρωτιέμαι πολλές φορές τι θα συμβεί στις επόμενες γενιές. Θα μάθουν άραγε να σκέφτονται ή θα μάθουν μόνο να διατυπώνουν καλύτερα ερωτήματα προς μια μηχανή; Γιατί υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα δύο. Η δημιουργικότητα γεννιέται μέσα από την αμφιβολία, όχι μέσα από την έτοιμη απάντηση. Οι μεγάλες ανακαλύψεις της ανθρωπότητας ξεκίνησαν από ανθρώπους που τόλμησαν να αμφισβητήσουν αυτό που όλοι θεωρούσαν δεδομένο.
Ο Σωκράτης δεν έγινε διαχρονικός επειδή έδινε απαντήσεις. Έγινε επειδή δίδαξε την αξία της ερώτησης. Ο Αϊνστάιν δεν άλλαξε τη φυσική επειδή είχε περισσότερες πληροφορίες από τους άλλους επιστήμονες της εποχής του. Αναρωτήθηκε αν οι πληροφορίες που όλοι αποδέχονταν περιέγραφαν πραγματικά την πραγματικότητα. Η πρόοδος ξεκινά πάντοτε από την αμφισβήτηση και όχι από την αποδοχή.
Γι’ αυτό πιστεύω πως η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας δεν είναι τεχνολογική αλλά εκπαιδευτική. Τα παιδιά μας δεν χρειάζεται να μάθουν απλώς να χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη. Αυτό θα το κάνουν σχεδόν αυτονόητα. Χρειάζεται να μάθουν να σκέφτονται ανεξάρτητα από αυτήν. Να διασταυρώνουν τις πληροφορίες, να αναγνωρίζουν τις προκαταλήψεις, να ξεχωρίζουν τα γεγονότα από τις γνώμες και, πάνω απ’ όλα, να έχουν το θάρρος να διαφωνούν όταν θεωρούν ότι κάτι δεν είναι σωστό.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να σου πει τι έγινε. Δεν μπορεί να σου πει τι είναι δίκαιο. Μπορεί να υπολογίσει πιθανότητες επιτυχίας. Δεν μπορεί να υπολογίσει το ανθρώπινο κόστος μιας απόφασης. Μπορεί να συνθέσει ένα επιχειρηματικό σχέδιο ή μια πολιτική πρόταση. Δεν μπορεί όμως να αισθανθεί τις συνέπειες που θα έχουν αυτές οι επιλογές πάνω στις ζωές των ανθρώπων. Εκεί ακριβώς αρχίζει ο χώρος της ανθρώπινης συνείδησης.
Φοβάμαι ότι πολύ σύντομα θα ακούγεται όλο και συχνότερα μια νέα μορφή αυθεντίας: «Το είπε η ΑΙ». Όπως παλαιότερα κάποιοι έκλειναν κάθε συζήτηση λέγοντας «το έγραψε η εφημερίδα» ή «το είδα στο διαδίκτυο», έτσι αύριο ίσως αρκεστούν στο «το πρότεινε η μηχανή». Αυτό θα είναι ίσως το πρώτο βήμα προς την παραίτηση της κριτικής σκέψης. Και τότε το πρόβλημα δεν θα είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη. Θα είναι η ανθρώπινη ευκολία.
Η έρευνα έδειξε διαχρονικά ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική επανάσταση δημιουργεί δύο κατηγορίες ανθρώπων. Εκείνους που χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να γίνουν καλύτεροι και εκείνους που την χρησιμοποιούν για να σκέφτονται λιγότερο. Το ίδιο θα συμβεί και σήμερα. Η ΑΙ μπορεί να γίνει ο καλύτερος συνεργάτης ενός δημιουργικού ανθρώπου ή το τέλειο άλλοθι ενός αδιάφορου ανθρώπου. Η διαφορά δεν θα βρίσκεται στη μηχανή. Θα βρίσκεται στον χαρακτήρα εκείνου που κάθεται απέναντί της.
Πιστεύω πως το μέλλον δεν ανήκει ούτε στους ανθρώπους ούτε στις μηχανές. Ανήκει στη συνεργασία τους. Η ΑΙ θα μας δίνει περισσότερη γνώση, μεγαλύτερη ταχύτητα και καλύτερη επεξεργασία πληροφοριών. Ο άνθρωπος όμως θα πρέπει να συνεχίσει να προσφέρει αυτό που καμία μηχανή δεν διαθέτει: κρίση, φαντασία, ηθική, συναίσθημα και ευθύνη. Γιατί αυτά δεν είναι προϊόντα αλγορίθμων. Είναι προϊόντα ζωής.
Στο τέλος της ημέρας, η Τεχνητή Νοημοσύνη οφείλει να κάνει αυτό που γνωρίζει καλύτερα: να μας παρουσιάζει τα δεδομένα. Και καλά κάνει. Εμείς όμως οφείλουμε να κάνουμε αυτό που καμία μηχανή δεν μπορεί να κάνει για λογαριασμό μας. Να αποφασίζουμε. Να αναλαμβάνουμε την ευθύνη των επιλογών μας. Να αμφισβητούμε ακόμη και την καλύτερη απάντηση όταν η συνείδησή μας μάς λέει ότι κάτι δεν είναι σωστό. Γιατί η πραγματική ελευθερία δεν βρίσκεται στη δυνατότητα να πάρεις μια απάντηση. Βρίσκεται στο δικαίωμα και στην ευθύνη να επιλέξεις εσύ ποια απάντηση θα ακολουθήσεις.
Οι πληροφορίες δείχνουν τον δρόμο. Η κρίση επιλέγει τον προορισμό.
ΠΗΓΗ
https://www.zougla.gr/apopseis/o-monos-kindynos-apo-to-ai-einai-na-stamatisoume-na-krinoume/
