Του Βασιλη Ταλαμαγκα
Η εικόνα των ελληνικών τραπεζικών ιδρυμάτων να παρουσιάζουν ιστορικά ρεκόρ κερδοφορίας και να πανηγυρίζουν για τα εντυπωσιακά «success stories» τους, την ώρα που η κοινωνία λυγίζει κάτω από το βάρος της ακρίβειας, προκαλεί το κοινό αίσθημα. Πίσω από τις βαρύγδουπες ανακοινώσεις των διοικήσεων και τις ορολογίες περί υγιούς ανάπτυξης και σταθεροποίησης του καθαρού επιτοκιακού περιθωρίου, κρύβεται μια ωμή, προκλητική πραγματικότητα. Το μεγάλο κόλπο της περιβόητης «ψαλίδας» ανάμεσα στα επιτόκια χορηγήσεων και καταθέσεων έχει στηθεί για τα καλά, επιτρέποντας στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να θησαυρίζουν εις βάρος των νοικοκυριών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που πασχίζουν να επιβιώσουν.
Όταν οι διεθνείς συγκυρίες επιβάλλουν αυξήσεις στα επιτόκια, οι ελληνικές συστημικές τράπεζες επιδεικνύουν αντανακλαστικά που θα ζήλευαν και οι πιο γρήγοροι δρομείς. Μέσα σε λίγες ώρες, το αυξημένο κόστος μετακυλίεται αυτούσιο και χωρίς δεύτερη σκέψη στα στεγαστικά, καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια των πελατών τους. Ο δανειολήπτης έρχεται αντιμέτωπος με έναν διαρκή ίλιγγο, βλέποντας τις μηνιαίες δόσεις του να εκτινάσσονται και τον οικογενειακό προϋπολογισμό να τινάζεται στον αέρα. Ωστόσο, η ταχύτητα αυτή εξαφανίζεται μαγικά όταν η συζήτηση έρχεται στις αποδόσεις των αποταμιεύσεων. Εκεί, ο χρόνος μοιάζει να έχει παγώσει. Τα επιτόκια των λογαριασμών ταμιευτηρίου και όψεως παραμένουν σκόπιμα καθηλωμένα σε επίπεδα που θυμίζουν περισσότερο προσβολή παρά ανταμοιβή, αφήνοντας τις οικονομίες μιας ζωής των απλών πολιτών εντελώς απροστάτευτες.
Αυτή η τεράστια απόσταση ανάμεσα στο τι εισπράττουν και το τι πληρώνουν οι τράπεζες συντηρεί μια μηχανή παραγωγής δισεκατομμυρίων, η οποία δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική στήριξη της οικονομίας. Η αλήθεια είναι ότι τα τραπεζικά ταμεία δεν γεμίζουν επειδή χρηματοδοτούνται νέα, καινοτόμα επιχειρηματικά σχέδια ή επειδή δίνεται διέξοδος στην έλλειψη ρευστότητας που στενάζει την αγορά. Αντίθετα, η κερδοφορία-μαμούθ πηγάζει από το γεγονός ότι η κοινωνία αναγκάζεται να πληρώνει «χρυσό» το ίδιο ακριβώς χρήμα που η ίδια έχει καταθέσει, χωρίς να λαμβάνει τίποτα ως αντίκρισμα. Τα επικοινωνιακά πυροτεχνήματα των τραπεζιτών δεν μπορούν πλέον να κρύψουν ότι η ευημερία των αριθμών τους βασίζεται αποκλειστικά στην αφαίμαξη των πολιτών.
Το πιο εξοργιστικό στοιχείο σε αυτό το διαρκές πάρτι κερδοσκοπίας είναι το θράσος με το οποίο βαφτίζεται η πίεση του κόσμου ως επιτυχία. Ενώ ο μέσος πολίτης σφίγγει το ζωνάρι και στερείται βασικές ανάγκες, στα υψηλά κλιμάκια των εγχώριων ιδρυμάτων μοιράζονται πλούσια bonus, τα οποία τροφοδοτούνται απευθείας από τον πόνο των δανειοληπτών. Η αγορά αφήνεται στην τύχη της, οι καταθέτες βλέπουν την αγοραστική δύναμη των χρημάτων τους να εξανεμίζεται και το τραπεζικό σύστημα, αντί να λειτουργεί ως αιμοδότης της κοινωνίας, μετατρέπεται σε έναν μηχανισμό που απομυζά κάθε ρανίδα ρευστότητας. Αυτό το προκλητικό πανηγύρι, χτισμένο πάνω στην ανισότητα της «ψαλίδας», αποτελεί μια ανοιχτή πληγή που δείχνει πόσο αποκομμένοι είναι οι ισχυροί του χρήματος από την πραγματική ζωή των ανθρώπων που τους συντηρούν.
