Του Βασιλη Ταλαμαγκα
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν αποτελεί απλώς μια διαχειριστική αστοχία ή μια γραφειοκρατική δυσλειτουργία, αλλά μια βαθιά πολιτική πληγή που αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης του κράτους με τον πολίτη. Για την κυβέρνηση, το σκάνδαλο αυτό αποδεικνύεται ολέθριο, καθώς αποδομεί το κεντρικό της αφήγημα περί «επιτελικού εκσυγχρονισμού» και διαφάνειας.
Όταν ένας οργανισμός που διαχειρίζεται δισεκατομμύρια ευρώ κοινοτικών ενισχύσεων τίθεται υπό ευρωπαϊκή επιτήρηση, το πλήγμα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά πρωτίστως ηθικό και θεσμικό. Η ταπείνωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τον κίνδυνο απώλειας πόρων να επικρέμαται πάνω από την ελληνική οικονομία, εκθέτει τη χώρα και ακυρώνει το προφίλ της σοβαρής διακυβέρνησης που φιλοτεχνεί η Νέα Δημοκρατία.
Το πρόβλημα ωστόσο γίνεται ακόμα πιο οξύ όταν εξετάζουμε την κοινωνική του διάσταση. Ο αγροτικός κόσμος, μια παραδοσιακή δεξαμενή ψήφων για την κεντροδεξιά παράταξη, αισθάνεται σήμερα προδομένος. Η αίσθηση ότι οι επιδοτήσεις, που αποτελούν το στήριγμα της επιβίωσης για χιλιάδες παραγωγούς, κατευθύνονται με αδιαφανή κριτήρια σε «ημέτερους» ή χάνονται σε δαιδαλώδεις διαδρομές, μετατρέπει την απογοήτευση σε οργή.
Η διαρκής εναλλαγή προσώπων στη διοίκηση του Οργανισμού, χωρίς να αλλάζει το μοντέλο λειτουργίας, ενισχύει την πεποίθηση ότι η παθογένεια είναι δομική και ότι υπάρχει μια συνειδητή ανοχή απέναντι σε ένα σύστημα που αναπαράγει την αδικία.
Σε αυτό το σημείο αναδεικνύεται η ουσία του ζητήματος, που δεν είναι η ίδια η δημοκρατία, αλλά η έλλειψη ορίων από το πολιτικό προσωπικό. Οι βουλευτές της συμπολίτευσης, στην προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν την επανεκλογή τους, συχνά λειτουργούν ως μεσάζοντες μεταξύ της βάσης και του Οργανισμού. Αντί να περιφρουρούν τη νομιμότητα και την ισονομία, γίνονται οι αγωγοί για την ικανοποίηση αιτημάτων που κινούνται στις γκρίζες ζώνες. Όταν ο πολιτικός δεν θέτει όρια στις απαιτήσεις του ψηφοφόρου και ο ψηφοφόρος εκπαιδεύεται να ζητά την παρέκκλιση ως χάρη, τότε η διαφθορά γίνεται το λειτουργικό σύστημα της χώρας. Αυτή η αμφίδρομη σχέση πελατειακής εξάρτησης διαβρώνει τους θεσμούς και ακυρώνει κάθε έννοια αξιοκρατίας, δημιουργώντας μια «βαθιά επικράτεια» που ανθίσταται σε κάθε πραγματική μεταρρύθμιση.
Το ολέθριο για την κυβέρνηση είναι ότι το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ λειτουργεί ως ένας παραμορφωτικός καθρέφτης, που δείχνει το πρόσωπο ενός παλαιοκομματισμού που υποτίθεται ότι είχε ηττηθεί. Η πολιτική ευθύνη δεν εξαντλείται στην αποπομπή ενός προέδρου ή ενός υπουργού, αλλά εντοπίζεται στην ανοχή ενός συστήματος που επιτρέπει σε κομματικούς στρατούς και τοπικούς παράγοντες να λυμαίνονται τον μόχθο των αγροτών. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από τις διαδικασίες της, αλλά από την διαπίστωση των πολιτών που βλέπουν το «δικό μας παιδί» να προηγείται πάντα του νόμου.
Αν η κυβέρνηση δεν τολμήσει να συγκρουστεί με αυτές τις νοοτροπίες και να βάλει αυστηρά όρια στο ίδιο της το πολιτικό προσωπικό, η ζημιά θα είναι μη αναστρέψιμη.
Η αξιοπιστία της χάνεται όχι στα σαλόνια των Βρυξελλών, αλλά στα χωράφια και στην ελληνική επαρχία, εκεί όπου η αδικία είναι πλέον ορατή δια γυμνού οφθαλμού.
Η πρόκληση είναι πλέον υπαρξιακή , αφου ή θα υπάρξει ρήξη με το πελατειακό παρελθόν ή η σήψη θα καταπιεί την όποια μεταρρυθμιστική ορμή έχει απομείνει, αφήνοντας πίσω της μια κοινωνία σε βαθιά αποξένωση από την πολιτική ζωή. Πολλοί θεωρούν ότι πια δεν προλαβαίνει ….
