Του Βασίλη Ταλαμαγκα
Η καθημερινότητά μας στον τομέα των οικονομικών συναλλαγών βρίσκεται πλέον στο κατώφλι μιας ιστορικής και δομικής μεταμόρφωσης. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε στενή συνεργασία με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης, προχωρά σταθερά και μεθοδικά προς την υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ.
Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμα εφαρμογή πληρωμών ή ένα κρυπτονόμισμα από τα πολλά που κυκλοφορούν στην αγορά, αλλά για το επίσημο ψηφιακό μετρητό της Ευρώπης, το οποίο φιλοδοξεί να επαναπροσδιορίσει ριζικά τον τρόπο που ανταλλάσσουμε αξία στην ψηφιακή εποχή.
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση του Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος, το εγχείρημα αυτό έχει πλέον ξεφύγει οριστικά από το επίπεδο της θεωρητικής ανάλυσης και των ακαδημαϊκών συζητήσεων, περνώντας στη φάση της τεχνικής υλοποίησης. Η πορεία προς το 2029, που αποτελεί το έτος-ορόσημο για την επίσημη κυκλοφορία του, περιλαμβάνει προσεκτικά σχεδιασμένα στάδια που εγγυώνται τη σταθερότητα του συστήματος.
Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας φάσης προετοιμασίας, η οποία εκτείνεται έως το 2025, οριστικοποιούνται τα τεχνικά χαρακτηριστικά και το περίφημο σύνολο κανόνων που θα διέπουν τη λειτουργία ολόκληρου του οικοσυστήματος.
Στη συνέχεια, από το 2025 έως το 2027, το βάρος θα πέσει στην ανάπτυξη των υποδομών, με το Ευρωσύστημα να εργάζεται εντατικά για να διασφαλίσει ότι τα δίκτυα θα μπορούν να αντέξουν τον τεράστιο όγκο των καθημερινών συναλλαγών. Πριν το ψηφιακό ευρώ φτάσει τελικά στα κινητά μας τηλέφωνα, θα προηγηθεί μια δωδεκάμηνη πιλοτική λειτουργία το 2027, όπου επιλεγμένοι χρήστες και επιχειρήσεις θα το χρησιμοποιήσουν σε πραγματικές συνθήκες για να ελεγχθεί η ασφάλεια και η ευκολία χρήσης του.
Το στοιχείο που κάνει το ψηφιακό ευρώ να ξεχωρίζει πραγματικά από τις υφιστάμενες πιστωτικές κάρτες ή τα ψηφιακά πορτοφόλια των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών είναι η δυνατότητα πραγματοποίησης offline συναλλαγών. Αυτή η καινοτομία αποτελεί την ηχηρή απάντηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις αυξανόμενες ανησυχίες των πολιτών για την ιδιωτικότητα.
Στις offline πληρωμές, η συναλλαγή θα πραγματοποιείται απευθείας μεταξύ δύο συσκευών, για παράδειγμα από κινητό σε κινητό, χωρίς την ανάγκη μεσολάβησης τραπεζικού δικτύου ή σύνδεσης στο διαδίκτυο τη στιγμή της αγοράς. Το σημαντικότερο πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι δεν θα μένει κανένα ψηφιακό αποτύπωμα σε κεντρικούς διακομιστές, προσομοιάζοντας έτσι την πλήρη ανωνυμία των φυσικών μετρητών και προσφέροντας το υψηλότερο δυνατό επίπεδο προστασίας προσωπικών δεδομένων που έχει υπάρξει ποτέ σε ψηφιακό μέσο.
Η ανάγκη για αυτή τη νέα μέθοδο πληρωμής είναι πολυεπίπεδη και συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης . Πρώτον, διασφαλίζεται η νομισματική κυριαρχία της ηπείρου , καθώς σήμερα η συντριπτική πλειονότητα των ψηφιακών πληρωμών διεκπεραιώνεται από μη ευρωπαϊκές εταιρείες. Το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει μια αμιγώς ευρωπαϊκή υποδομή, μειώνοντας δραστικά την εξάρτηση από εξωτερικούς παράγοντες. Δεύτερον, προωθείται η καθολική προσβασιμότητα και η χρηματοοικονομική ένταξη, αφού το νέο νόμισμα θα είναι προσβάσιμο σε όλους, ακόμα και σε άτομα χωρίς τραπεζικό λογαριασμό ή σε κοινωνικές ομάδες με περιορισμένες ψηφιακές δεξιότητες.
Τέλος, ως δημόσιο αγαθό, η βασική χρήση του από τους ιδιώτες θα είναι εντελώς δωρεάν, γεγονός που θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό και θα πιέσει προς τα κάτω τις προμήθειες των ιδιωτικών παρόχων. Είναι ωστόσο κρίσιμο να τονιστεί ότι το ψηφιακό ευρώ δεν καταργεί τα φυσικά μετρητά για την ωρα , αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά ως μια ψηφιακή επέκταση του χαρτονομίσματος, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να δεσμεύεται ότι τα μετρητά θα παραμείνουν διαθέσιμα για όσο υπάρχει ζήτηση από το κοινό.
