Η πρόσφατη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα ζήτημα που αποτελεί την «ανοιχτή πληγή» της αυτοδιοίκησης εδώ και δεκαετίες, την τάση της κεντρικής διοίκησης να μεταθέτει ευθύνες χωρίς να μεταφέρει ταυτόχρονα και τα απαραίτητα εργαλεία για την υλοποίησή τους. Ο Γιάννης Σγουρός, με την εμπειρία που του δίνει η μακρά διαδρομή του στα κοινά της Αττικής, δεν μάσησε τα λόγια του κατά τη συζήτηση για την έγκριση του μνημονίου ενεργειών για την αντιμετώπιση τεχνολογικών ατυχημάτων μεγάλης έκτασης. Η τοποθέτησή του δεν ήταν απλώς μια κριτική σε ένα υπηρεσιακό έγγραφο, αλλά μια βαθιά πολιτική παρέμβαση που ακουμπά τον πυρήνα του Συντάγματος και την καθημερινή ασφάλεια του πολίτη.
Είναι εύκολο να υπογράφονται μνημόνια και να σχεδιάζονται επί χάρτου δράσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων, όμως το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: πώς θα εφαρμοστούν αυτά στην πράξη όταν η Περιφέρεια καλείται να αναλάβει ρόλους «πυροσβέστη» χωρίς το προσωπικό, τον εξοπλισμό και την ανάλογη χρηματοδότηση;
Ο έμπειρος πρώην Περιφερειάρχης υπενθύμισε με νόημα το Άρθρο 102 του Συντάγματος, το οποίο στην πέμπτη του παράγραφο ορίζει ρητά ότι κάθε μεταφορά αρμοδιότητας πρέπει να συνοδεύεται από τους αντίστοιχους πόρους. Αυτή η διάταξη δεν υπάρχει για να γεμίζει τις σελίδες του καταστατικού χάρτη της χώρας, αλλά για να διασφαλίζει ότι η αυτοδιοίκηση δεν θα μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που απλώς εισπράττει την οργή του κόσμου όταν κάτι πάει στραβά, επειδή το κεντρικό κράτος επέλεξε να «αποκεντρώσει» μόνο τις ευθύνες του.
Στην περίπτωση των τεχνολογικών ατυχημάτων, το ρίσκο είναι τεράστιο και οι συνέπειες μιας αποτυχίας μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες για το περιβάλλον και την ανθρώπινη ζωή. Ο Γιάννης Σγουρός ξεκαθάρισε ότι η συναίνεση σε τέτοια θέματα δεν μπορεί να είναι λευκή επιταγή. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση οφείλει να είναι οχυρωμένη και όχι ο αδύναμος κρίκος μιας αλυσίδας που σπάει στην πρώτη σοβαρή κρίση. Η εμμονή της κεντρικής εξουσίας να φορτώνει τους ΟΤΑ με νέες υποχρεώσεις, την ώρα που τους στερεί τη δυνατότητα να ανταποκριθούν, αποτελεί μια επικίνδυνη θεσμική εκτροπή που υπονομεύει την ίδια την έννοια της αποκέντρωσης.
Το μήνυμα που εστάλη από το βήμα του συμβουλίου ήταν σαφές: η εποχή της σιωπηρής αποδοχής των τετελεσμένων έχει παρέλθει. Όταν μιλάμε για την προστασία της Αττικής, οι λέξεις στα χαρτιά πρέπει να μεταφράζονται σε πράξεις στο πεδίο. Εκ του αποτελέσματος κρινόμαστε όλοι, σημείωσε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας σε διοικούντες και κυβερνώντες ότι η πολιτική ευθύνη δεν μεταβιβάζεται με μια απλή υπογραφή, αν δεν υπάρχει η βούληση να στηριχθεί η αυτοδιοίκηση με ουσιαστικά μέσα. Η παρέμβαση αυτή αποτελεί μια ηχηρή υπενθύμιση ότι η αυτοδιοίκηση πρέπει να διεκδικεί τον ρόλο της με αξιοπρέπεια και να αρνείται να γίνει ο αποδιοπομπαίος τράγος μιας δυσλειτουργικής κρατικής μηχανής.
