Έγκλημα των Τεμπών  – Ξεκινάει αύριο η μεγάλη Δίκη

Του Κ.Α. Γαυδιώτη

Αύριο, 23 Μαρτίου 2026 ξεκινάει, επιτέλους, η Δίκη του εγκλήματος των Τεμπών, που ελπίζουμε όπως έγινε και με την Δίκη του σκανδάλου των υποκλοπών ΕΥΠ/Predator να αποκαλυφθεί η αλήθεια γύρω από το ποιος ευθύνεται για την μεγάλη αυτή τραγωδία που βύθισε στο πένθος την Ελλάδα… Εμείς δεν θα ασχοληθούμε τώρα για το τι και ποιος έφταιξε καθώς δεν διαθέτουμε τα στοιχεία της δικογραφίας παρά μόνο ότι έχει διαρεύσει στα ΜΜΕ, αλλά θα προσπαθήσουμε να δώσουμε μια εικόνα τι συμβαίνει σε ανάλογα δυστυχήματα/ατυχήματα στον κόσμο και τι συζητείται γύρω από αυτά…

Το κρίσιμο ερώτημα που διχάζει τόσο επιστήμονες όσο και συγγενείς των θυμάτων είναι η τεράστια πυρόσφαιρα που δημιουργήθηκε από την σύγκρουση των τρένων…

Ψάχνοντας λοιπόν ανακαλύψαμε ότι πράγματι υπάρχουν αρκετά διεθνή παραδείγματα σιδηροδρομικών δυστυχημάτων όπου η σύγκρουση ή ο εκτροχιασμός τρένων προκάλεσε τη δημιουργία πυρόσφαιρας ή μεγάλων εκρήξεων, λόγω της μεταφοράς εύφλεκτων υλικών.

Μερικά από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι:

• Ladbroke Grove (Ηνωμένο Βασίλειο, 1999): Δύο επιβατικά τρένα συγκρούστηκαν μετωπικά με υψηλή ταχύτητα. Η σύγκρουση κατέστρεψε τις δεξαμενές καυσίμων ενός από τα τρένα, και το ντίζελ αναφλέχθηκε από τις γραμμές υψηλής τάσης, δημιουργώντας μια πυρόσφαιρα που προκάλεσε σοβαρές ζημιές στα βαγόνια.
• Lac-Mégantic (Καναδάς, 2013): Μια ακυβέρνητη εμπορική αμαξοστοιχία 73 βαγονιών που μετέφερε αργό πετρέλαιο εκτροχιάστηκε στο κέντρο της πόλης. Πολλαπλές δεξαμενές εξερράγησαν, δημιουργώντας μια τεράστια πυρόσφαιρα και μια κόλαση φωτιάς που κατέστρεψε μεγάλο μέρος του κέντρου της πόλης.
• Asha / Ufa (Σοβιετική Ένωση, 1989): Δύο επιβατικά τρένα που κινούνταν σε αντίθετες κατευθύνσεις πέρασαν από ένα σημείο όπου υπήρχε διαρροή υγραερίου από γειτονικό αγωγό. Σπίθες από τη διέλευση των τρένων προκάλεσαν μια γιγαντιαία έκρηξη αερίου (εκτιμώμενη έως και 10 κιλοτόνους TNT), δημιουργώντας μια τρομακτική πυρόσφαιρα που κατέκαψε τα τρένα.
• Jakarta (Ινδονησία, 2013): Ένα προαστιακό τρένο συγκρούστηκε με φορτηγό που μετέφερε καύσιμα. Η σύγκρουση προκάλεσε άμεση έκρηξη και πυρόσφαιρα που τύλιξε στις φλόγες το πρώτο βαγόνι.
• Mont-Saint-Hilaire (Καναδάς, 1999): Μια εμπορική αμαξοστοιχία χτύπησε εκτροχιασμένα βαγόνια άλλου τρένου που μετέφεραν βενζίνη και πετρέλαιο θέρμανσης. Η πρόσκρουση προκάλεσε άμεση έκρηξη και πυρκαγιά που κατέκαψε εκατομμύρια λίτρα καυσίμων.

Στην περίπτωση τώρα των Τεμπών (2023), η έρευνα των εμπειρογνωμόνων εστίασε στο αν η πυρόσφαιρα προκλήθηκε από τα έλαια σιλικόνης των μετασχηματιστών ή από την πιθανή ύπαρξη άλλων εύφλεκτων υλικών που δεν είχαν δηλωθεί.

Σημειωτέον, ότι στο δυστύχημα αυτό των Τεμπών, και τα δύο τρένα ήταν ηλεκτροκίνητα.

Πιο Συγκεκριμένα:

• Η επιβατική αμαξοστοιχία InterCity 62 αποτελούνταν από μια ηλεκτρική μηχανή και 8 βαγόνια.
• Η εμπορική αμαξοστοιχία 63593 διέθετε δύο ηλεκτρικές μηχανές.

Διεθνή Παραδείγματα Πυρόσφαιρας σε Ηλεκτροκίνητα Τρένα

Η δημιουργία πυρόσφαιρας σε συγκρούσεις αμιγώς ηλεκτροκίνητων τρένων είναι εξαιρετικά σπάνια, καθώς δεν φέρουν μεγάλες ποσότητες καυσίμων (ντίζελ). Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο συνδυασμός ηλεκτρικού τόξου και ψυκτικών υγρών ή εξωτερικών παραγόντων (ντίζελ) προκάλεσε παρόμοια φαινόμενα:

1. Ladbroke Grove (Ηνωμένο Βασίλειο, 1999): Σύγκρουση ενός ντιζελοκίνητου (Turbo) και ενός ηλεκτροκίνητου τρένου (High Speed Train). Η πυρόσφαιρα δημιουργήθηκε από την ανάφλεξη του ντίζελ όταν οι δεξαμενές καυσίμου καταστράφηκαν και το περιεχόμενό τους ήρθε σε επαφή με τις γραμμές υψηλής τάσης (ηλεκτρικό τόξο).
2. Glenbrook (Αυστραλία, 1999): Σύγκρουση δύο ηλεκτροκίνητων τρένων. Αν και δεν υπήρξε η κλασική “πυρόσφαιρα”, σημειώθηκαν εκρήξεις και φωτιά λόγω βραχυκυκλωμάτων υψηλής τάσης.
3. Τέμπη (2023): Σύμφωνα με πορίσματα των κρατικών Αρχών, η πυρόσφαιρα αποδίδεται σε ηλεκτρικά τόξα (25.000 volt) που προέκυψαν από την κοπή των καλωδίων, τα οποία ανάφλεξαν τα έλαια σιλικόνης των μετασχηματιστών των ηλεκτρικών μηχανών. Ωστόσο, τεχνικοί σύμβουλοι των οικογενειών αλλά και των εταιρειών των μετασχηματιστών των τρένων και το πρόσφατο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ (2025) αναφέρουν την πιθανή παρουσία άγνωστης εύφλεκτης ύλης (αρωματικοί υδρογονάνθρακες όπως ξυλόλιο και τολουόλιο) που μπορεί να μετέφερε κρυφά η εμπορική αμαξοστοιχία.

Το ζήτημα λοιπόν της πυρόσφαιρας και του ρόλου των ελαίων σιλικόνης στο δυστύχημα των Τεμπών αποτελεί σημείο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ διαφορετικών εμπειρογνωμόνων, με τις επίσημες εταιρείες και τα πορίσματα να δίνουν τις εξής απαντήσεις:

• Θέση της Siemens: Σε παρέμβασή της, η Siemens (κατασκευάστρια εξοπλισμού) υποστήριξε ότι τα έλαια σιλικόνης έχουν υψηλό σημείο ανάφλεξης (άνω των 300°C) και είναι δύσκολο να προκαλέσουν τέτοιας έκτασης πυρόσφαιρα υπό κανονικές συνθήκες, αμφισβητώντας ότι ήταν η κύρια αιτία.
• Πόρισμα ΕΟΔΑΣΑΑΜ: Ο Εθνικός Οργανισμός Διερεύνησης Αεροπορικών και Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (ΕΟΔΑΣΑΑΜ) σε δική του έκθεση (Φεβρουάριος 2025) εκτίμησε ότι η πυρόσφαιρα δεν προκλήθηκε από τα έλαια σιλικόνης, κάνοντας λόγο για πιθανή παρουσία “άγνωστης καύσιμης ύλης” (υδρογονανθράκων).
• Αντίλογος Τεχνικών Συμβούλων Συγγενών: Πολλοί τεχνικοί σύμβουλοι των οικογενειών των θυμάτων απορρίπτουν τη θεωρία της σιλικόνης, επισημαίνοντας την παρουσία ξυλολίου και άλλων διαλυτών στο έδαφος, στοιχεία που παραπέμπουν σε παράνομο φορτίο και όχι στα υλικά των μετασχηματιστών. Συνοπτικά, ενώ το πόρισμα του ΕΜΠ που ζήτησε ο ανακριτής “δείχνει” τα έλαια σιλικόνης ως αιτία, η άποψη αυτή αμφισβητείται έντονα τόσο από μεγάλο μέρος της επιστημονικής κοινότητας όσο και από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που επιμένουν στην ύπαρξη άλλων εύφλεκτων υλικών.

Ποια βαγόνια κάηκαν στα Τέμπη;

Η πυρκαγιά και η θερμική ενέργεια της έκρηξης επικεντρώθηκαν στα πρώτα βαγόνια της επιβατικής αμαξοστοιχίας:

• Βαγόνι Κυλικείου (Κ): Καταστράφηκε ολοσχερώς από τη φωτιά.
• 1ο Βαγόνι (Α1 – Πρώτη Θέση): Υπέστη πλήρη καταστροφή από τη σύγκρουση και τη φωτιά.
• 2ο Βαγόνι (Β2 – Β’ Θέση): Κάηκε σε μεγάλο βαθμό, με την πυρκαγιά να προκαλεί τις περισσότερες απώλειες σε αυτό και το κυλικείο.
• 3ο Βαγόνι: Υπέστη μερικές ζημιές από τη φωτιά και τον καπνό, αλλά δεν κάηκε ολοσχερώς όπως τα προηγούμενα.

Σύμφωνα λοιπόν με τα μέχρι τώρα διεθνή δεδομένα, η δημιουργία πυρόσφαιρας τέτοιας έκτασης και έντασης από σύγκρουση αμιγώς ηλεκτροκίνητων επιβατικών τρένων αποτελεί πράγματι ένα μοναδικό φαινόμενο παγκοσμίως.

Πιο αναλυτικά, σε παγκόσμιο επίπεδο, μεγάλες πυρκαγιές ή εκρήξεις σε σιδηροδρομικά δυστυχήματα συμβαίνουν συνήθως όταν:

1. Υπάρχει ντίζελ (καύσιμα κινητήρα).
2. Υπάρχει φορτίο επικίνδυνων υλικών (πετρέλαιο, υγραέριο, χημικά) σε εμπορικά τρένα.
3. Υπάρχει εξωτερική πηγή (π.χ. διαρροή αγωγού αερίου).

Στην περίπτωση των Τεμπών, η εκδοχή των διορισμένων από τις Αρχές πραγματογνωμόνων αποδίδει την πυρόσφαιρα στα έλαια σιλικόνης (ψυκτικά υγρά) των μετασχηματιστών των ηλεκτραμαξών. Ωστόσο, πολλοί ειδικοί επιστήμονες αλλά και οι εταιρείες αμφισβητούν αν η ποσότητα και η φύση αυτών των ελαίων επαρκούσαν για να προκαλέσουν τέτοιο φαινόμενο, υποστηρίζοντας την ύπαρξη μη δηλωμένων εύφλεκτων υλικών (όπως ξυλόλιο) στην εμπορική αμαξοστοιχία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί από τις οικογένειες και τις δικαστικές έρευνες για το δυστύχημα των Τεμπών, οι μεγαλύτερες θερμικές απώλειες (απανθρακώσεις) σημειώθηκαν στο Βαγόνι Κ (Κυλικείο) και στο Βαγόνι 1 (Α’ Θέση), τα οποία βρίσκονταν ακριβώς πίσω από τις ηλεκτρομηχανές και δέχθηκαν το κύριο σώμα της πυρόσφαιρας.

Σε ότι αφορά τώρα τα παιδιά που  βρισκόταν στο Βαγόνι 3 (το δεύτερο βαγόνι της Β’ θέσης). Το συγκεκριμένο βαγόνι:

• Δεν καταστράφηκε ολοσχερώς από την πυρόσφαιρα όπως το Κυλικείο και το Βαγόνι 1.
• Υπέστη όμως μερική φωτιά και έντονο καπνό εξ ου και η έλλειψη Οξυγόνου, ενώ η σύγκρουση προκάλεσε σοβαρές παραμορφώσεις στο μπροστινό του τμήμα.

Η Μαρία Καρυστιανού, έχει εστιάσει την κριτική της στο γεγονός ότι η έκρηξη και η πυρόσφαιρα (που απέδωσε σε παράνομο φορτίο ξυλολίου) έκαναν αδύνατη τη διάσωση ανθρώπων που ίσως είχαν επιζήσει από την αρχική σύγκρουση στα πρώτα βαγόνια.

Σχετικά με το Βαγόνι 3 (το δεύτερο βαγόνι της Β’ θέσης) και τα επίμαχα σημεία των πορισμάτων, τα δεδομένα έχουν ως εξής:

1. Η επίδραση της φωτιάς στο Βαγόνι 3

Σε αντίθεση με το Κυλικείο και το Βαγόνι 1 που απανθρακώθηκαν πλήρως, το Βαγόνι 3:

• Δέχθηκε το ωστικό κύμα και τη θερμική ακτινοβολία της έκρηξης.
• Στο μπροστινό του τμήμα σημειώθηκαν εστίες φωτιάς, αλλά το πίσω μέρος του παρέμεινε σχετικά ανέπαφο από τις φλόγες, επιτρέποντας σε αρκετούς επιβάτες να βγουν ζωντανοί.
• Η Μάρθη Ψαροπούλου (κόρη της κας Καρυστιανού) βρισκόταν στο μπροστινό τμήμα του Βαγονιού 3, το οποίο παραμορφώθηκε σφοδρά από τη σύγκρουση.

2. Τα επίμαχα σημεία του πορίσματος (ΕΟΔΑΣΑΑΜ 2025 & Τεχνικοί Σύμβουλοι)

Το πρόσφατο πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ (Φεβρουάριος 2025) και οι εκθέσεις των τεχνικών συμβούλων των οικογενειών εστιάζουν στα εξής:

• Η “Άγνωστη” Καύσιμη Ύλη: Το πόρισμα αναφέρει ότι η πυρόσφαιρα δεν εξηγείται πλήρως μόνο από τα έλαια σιλικόνης των μετασχηματιστών. Επιβεβαιώνεται η ανίχνευση ξυλολίου, τολουολίου και βενζολίου (χημικά που δεν έπρεπε να υπάρχουν εκεί) σε δείγματα από το σημείο.
• Η Ταχύτητα της Φωτιάς: Η φωτιά εξαπλώθηκε με ταχύτητα που δεν δικαιολογείται από τα υλικά κατασκευής των βαγονιών, υποδεικνύοντας την ύπαρξη επιταχυντή (καυσίμου).
• Το “Μπάζωμα”: Ένα από τα πιο επίμαχα σημεία είναι ότι το σημείο του δυστυχήματος καλύφθηκε με χώμα και τσιμέντο πολύ γρήγορα, με αποτέλεσμα να χαθούν κρίσιμα στοιχεία (όπως υπολείμματα χημικών) που θα μπορούσαν να εξηγήσουν την έκρηξη στο Βαγόνι 2 και 3.
• Αιτία Θανάτου: Για τα θύματα στα βαγόνια 2 και 3, το ερώτημα που παραμένει είναι αν ο θάνατος προήλθε από τη σύγκρουση ή από την εισπνοή τοξικών αερίων, τη θερμότητα της έκρηξης που ακολούθησε σε κλάσματα δευτερολέπτου και την έλλειψη Οξυγόνου.

Τα στοιχεία τώρα των αναλύσεων του Γενικού Χημείου του Κράτους (ΓΧΚ) και των τεχνικών συμβούλων σχετικά με το ξυλόλιο και τις άλλες ουσίες είναι τα εξής:

1. Η Ανίχνευση των Ουσιών

Το ΓΧΚ διενήργησε δειγματοληψίες στο σημείο της σύγκρουσης (αν και με καθυστέρηση 29 ημερών). Οι αναλύσεις έδειξαν την παρουσία επτά εύφλεκτων ουσιών, με κυριότερες:

• Ξυλόλιο (Xylene): Βρέθηκε σε 7 διαφορετικά σημεία στο έδαφος (χώμα) γύρω από τις μηχανές και τα πρώτα βαγόνια. Είναι ένας ισχυρός διαλύτης που χρησιμοποιείται στη νοθεία καυσίμων και είναι εξαιρετικά εύφλεκτος.
• Τολουόλιο & Βενζόλιο: Ουσίες που επίσης λειτουργούν ως διαλύτες ή πρόσθετα καυσίμων.

2. Το “Επιχείρημα” των Εμπειρογνωμόνων

Υπάρχει μια έντονη διαφωνία στα πορίσματα:

• Διορισμένοι Πραγματογνώμονες των Αρχών: Υποστήριξαν αρχικά ότι αυτές οι ουσίες μπορεί να προέρχονταν από τα χρώματα (βερνίκια) των βαγονιών που κάηκαν.
• Τεχνικοί Σύμβουλοι Οικογενειών: Αντέτειναν ότι η καθαρότητα (95%+) και η ποσότητα του ξυλολίου που ανιχνεύθηκε στο χώμα δεν δικαιολογείται από τα χρώματα. Υποστηρίζουν ότι υπήρχαν τουλάχιστον 15-20 τόνοι άγνωστου εύφλεκτου υγρού στην εμπορική αμαξοστοιχία που προκάλεσε την πυρόσφαιρα.

3. Το Πρόσφατο Πόρισμα ΕΟΔΑΣΑΑΜ (2025)

Το πόρισμα είναι καταλυτικό γιατί:

• Παραδέχεται ότι το ξυλόλιο δεν θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί.
• Επιβεβαιώνει ότι η ανάφλεξη των ελαίων σιλικόνης των μετασχηματιστών δεν μπορεί από μόνη της να εξηγήσει το μέγεθος και τη διάρκεια της πυρόσφαιρας που είδαμε στα βίντεο.
• Αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η εμπορική αμαξοστοιχία να μετέφερε αδήλωτο φορτίο (νοθευμένα καύσιμα ή διαλύτες).

4. Η Σύνδεση με το Βαγόνι 2 και 3

Το ξυλόλιο έχει την ιδιότητα να εξαερώνεται ακαριαία και να δημιουργεί εκρηκτικό μείγμα. Οι τεχνικοί σύμβουλοι υποστηρίζουν ότι αυτό το μείγμα “καταβρόχθισε” το Βαγόνι 2 και έφτασε μέχρι το Βαγόνι 3 (όπου βρισκόταν η Μάρθη), προκαλώντας ακαριαίο θάνατο σε όσους δεν είχαν σκοτωθεί από τη σύγκρουση.

Το μπάζωμα

Η στάση των οικογενειών και οι χειρισμοί των Αρχών έχουν δημιουργήσει ένα βαθύ ρήγμα εμπιστοσύνης, με πολλά ερωτήματα να βρίσκονται στον πυρήνα της δικαστικής και πολιτικής διαμάχης.

Ιδού κάποια φλέγοντα ερωτήματα:

• Το «μπάζωμα» και τα χημικά: Οι συγγενείς θεωρούν ότι η εσπευσμένη επικάλυψη του χώρου με πίσσα, τσιμέντο και νέα χώματα (μόλις λίγα 24ωρα μετά το δυστύχημα) έγινε για να εξαφανιστούν υπολείμματα χημικών ουσιών (όπως το ξυλόλιο) που δεν θα έπρεπε να βρίσκονται εκεί. Η αλλοίωση της σκηνής του εγκλήματος εμπόδισε τη συλλογή δειγμάτων από το έδαφος την ώρα που η συγκέντρωση αυτών των ουσιών θα ήταν μέγιστη.
• Γιατί έγινε το μπάζωμα: Οι Αρχές υποστήριξαν ότι έγινε για λόγους σταθερότητας του εδάφους, ώστε να μπορούν να πατήσουν οι γερανοί και να σηκώσουν τα βαγόνια. Ωστόσο, η κριτική αναφέρει ότι η παρέμβαση ήταν πολύ ευρύτερη από όσο χρειαζόταν και έγινε χωρίς την άδεια των Δικαστικών Αρχών, κάτι που οδηγεί στην υποψία της συνειδητής συγκάλυψης στοιχείων που θα αποκάλυπταν παράνομο φορτίο στην εμπορική αμαξοστοιχία.
• Δείγματα στο εξωτερικό: Η άρνηση αποστολής δειγμάτων (DNA ή ιστών) σε εξειδικευμένα εργαστήρια του εξωτερικού ερμηνεύεται από τις οικογένειες ως προσπάθεια να μην επιβεβαιωθεί η παρουσία ουσιών που προκάλεσαν αιφνίδιο θάνατο από εισπνοή χημικών ή εγκαύματα που δεν δικαιολογούνται από τα έλαια σιλικόνης. Οι ελληνικές Αρχές κωφεύουν συστηματικά και διακωμωδούν το θέμα, όμως η έλλειψη εμπιστοσύνης καθιστά το αίτημα επιτακτικό.
• Τα βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας: Υπάρχει μεγάλη αναζήτηση για το υλικό από τις κάμερες στους Σταθμούς από όπου πέρασε η εμπορική αμαξοστοιχία (π.χ. Σταθμός Θεσσαλονίκης). Οι Αρχές ισχυρίστηκαν αρχικά ότι οι σκληροί δίσκοι είχαν επανεγγραφεί ή ότι δεν υπήρχε κατάλληλο υλικό. Η μη εμφάνιση των βίντεο τροφοδοτεί τη θεωρία ότι η εμπορική αμαξοστοιχία μετέφερε κάτι που δεν είχε δηλωθεί επίσημα.

Το επίμαχο ξυλόλιο 

Οι εκθέσεις των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων και οι αναλύσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους έχουν φέρει στο φως στοιχεία που ενισχύουν την ανησυχία συγγενών για την ύπαρξη παράνομου εύφλεκτου φορτίου.

Ακολουθούν τα βασικά ευρήματα:

• Εντοπισμός Ξυλολίου: Το Γενικό Χημείο του Κράτους ανίχνευσε ξυλόλιο σε 12 από τα 28 δείγματα που ελήφθησαν από το Κουλούρι (σημείο όπου μεταφέρθηκαν τα συντρίμμια), καθώς και στην 1η και 2η ηλεκτράμαξα της εμπορικής αμαξοστοιχίας.
• Παρουσία άλλων ουσιών: Εκτός από το ξυλόλιο, εντοπίστηκαν ίχνη από τολουόλιο, βενζόλιο και μεσιτυλένιο. Πρόκειται για αρωματικούς υδρογονάνθρακες που χρησιμοποιούνται συχνά στη νοθεία καυσίμων και είναι εξαιρετικά εύφλεκτοι.
• Έκθεση Κοκοτσάκη: Ο ειδικός πραγματογνώμονας Βασίλης Κοκοτσάκης υποστηρίζει στο πόρισμά του ότι η πυρόσφαιρα προκλήθηκε από τη διάρρηξη δοχείων που περιείχαν αυτούς τους υδρογονάνθρακες. Εκτιμά ότι περίπου 30 επιβάτες έχασαν τη ζωή τους όχι από τη σύγκρουση, αλλά από την έκρηξη και τις χημικές ουσίες.
• Το «χαμένο» βαγόνι: Η πλευρά των ανεξάρτητων ερευνητών επισημαίνει ότι στην εμπορική αμαξοστοιχία υπήρχε ένα επιπλέον βαγόνι (14 αντί για τα 13 που δηλώθηκαν επίσημα), το οποίο πιθανολογείται ότι μετέφερε το αδήλωτο φορτίο.
• Καθυστέρηση Δειγματοληψίας: Οι εμπειρογνώμονες τονίζουν ότι οι πρώτες αναλύσεις έγιναν με καθυστέρηση ενός μήνα (τέλη Μαρτίου 2023), αφού είχε προηγηθεί το μπάζωμα, γεγονός που καθιστά τον εντοπισμό αυτών των πτητικών ουσιών ακόμη πιο ανησυχητικό, καθώς θα έπρεπε κανονικά να έχουν εξατμιστεί.

Η επίσημη πλευρά των διορισμένων πραγματογνωμόνων υποστηρίζει ότι δεν υπήρχε ύποπτο φορτίο, όμως η ανίχνευση αυτών των ουσιών από το Γενικό Χημείο του Κράτους παραμένει το ισχυρότερο επιχείρημα των οικογενειών για τη συνέχιση της έρευνας.

Το ξυλόλιο τώρα είναι ένας ισχυρός οργανικός διαλύτης που ανήκει στους αρωματικούς υδρογονάνθρακες. Η παρουσία του είναι κρίσιμη για την υπόθεση για τους εξής συγκεκριμένους λόγους:

• Χρήση στη Νοθεία Καυσίμων: Το ξυλόλιο χρησιμοποιείται ευρέως για τη νόθευση της βενζίνης, καθώς αυξάνει τα οκτάνια με χαμηλό κόστος. Αυτό ενισχύει την υποψία των οικογενειών ότι η εμπορική αμαξοστοιχία μετέφερε παράνομο φορτίο για λογαριασμό κυκλωμάτων λαθρεμπορίου καυσίμων.
• Υψηλή Εφλεκτότητα: Παρόλο που έχει υψηλότερο σημείο ανάφλεξης από τη βενζίνη, σε συνθήκες σύγκρουσης (υψηλή πίεση και θερμοκρασία) δημιουργεί εκρηκτικό μείγμα. Οι εμπειρογνώμονες των συγγενών υποστηρίζουν ότι η “πυρόσφαιρα” που είδαμε στα βίντεο έχει τα χαρακτηριστικά καύσης τέτοιων χημικών και όχι ελαίων σιλικόνης.
• Πτητικότητα: Είναι μια ουσία που εξατμίζεται γρήγορα. Το γεγονός ότι ανιχνεύθηκε στο έδαφος και σε λαμαρίνες έναν μήνα μετά το δυστύχημα, υποδηλώνει ότι η ποσότητα που υπήρχε αρχικά ήταν πολύ μεγάλη, ώστε να αφήσει κατάλοιπα παρά την πάροδο του χρόνου και το μπάζωμα.
• Τοξικότητα: Η καύση του ξυλολίου παράγει τοξικά αέρια. Αυτό εξηγεί γιατί πολλοί επιβάτες βρέθηκαν χωρίς εμφανή χτυπήματα από τη σύγκρουση, οδηγώντας στο συμπέρασμα ότι έχασαν τη ζωή τους από εισπνοή χημικών ή ακαριαία καύση.
• Δεν δικαιολογείται η ύπαρξή του: Το ξυλόλιο δεν περιέχεται σε κανένα εξάρτημα των τρένων (αντίθετα με το έλαιο σιλικόνης των μετασχηματιστών). Επομένως, η παρουσία του στο σημείο μηδέν δεν μπορεί να αποδοθεί σε “νόμιμα” υλικά των αμαξοστοιχιών.

Οι διαφορές στη συμπεριφορά του ξυλολίου και του ελαίου σιλικόνης είναι το κλειδί για να καταλάβουμε γιατί υπάρχει αυτή η τεράστια διαφωνία μεταξύ των πραγματογνωμόνων.

Ακολουθεί η σύγκριση με βάση τα στοιχεία των εμπειρογνωμόνων:

1. Σημείο Ανάφλεξης (Flash Point)

• Έλαιο Σιλικόνης: Θεωρείται «ασφαλές» υλικό. Έχει πολύ υψηλό σημείο ανάφλεξης, συνήθως άνω των 300°C. Οι τεχνικοί σύμβουλοι των οικογενειών υποστηρίζουν ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να αναφλεγεί ακαριαία και να δημιουργήσει μια τόσο μεγάλη πυρόσφαιρα μόνο από τη σύγκρουση.
• Ξυλόλιο: Είναι πολύ πιο εύφλεκτο. Αν και το σημείο ανάφλεξής του είναι περίπου στους 27-32°C, σε συνθήκες πίεσης και νέφους (όπως κατά τη σύγκρουση) δημιουργεί εκρηκτική ατμόσφαιρα ακαριαία.

2. Η Δημιουργία της Πυρόσφαιρας

• Θεωρία Σιλικόνης: Υποστηρίζει ότι η σφοδρή σύγκρουση εκτόξευσε το έλαιο σε μορφή σταγονιδίων (νέφος), το οποίο ήρθε σε επαφή με ηλεκτρικό τόξο (βραχυκύκλωμα) 25.000 Volt. Αυτός ο συνδυασμός μπορεί, σύμφωνα με το ΕΜΠ, να δημιουργήσει πυρόσφαιρα.
• Θεωρία Υδρογονανθράκων (Βέλγοι επιστήμονες): Οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες και ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Γάνδης επιμένουν ότι η διάρκεια (περίπου 8 δευτερόλεπτα) και το μέγεθος (80 μέτρα ύψος) της πυρόσφαιρας παραπέμπουν σε μεγάλη ποσότητα καυσίμου (τουλάχιστον 3,5 τόνους) και όχι στα λίγα κιλά ελαίου των μετασχηματιστών.

3. Κατάλοιπα και Χρώμα Φλόγας

• Σιλικόνη: Η καύση της σιλικόνης αφήνει ένα χαρακτηριστικό λευκό ίζημα (διοξείδιο του πυριτίου), το οποίο δεν παρατηρήθηκε σε μεγάλες ποσότητες στο σημείο.
• Ξυλόλιο/Υδρογονάνθρακες: Παράγουν έντονο μαύρο καπνό και φλόγες μεγάλης θερμικής έντασης που μπορούν να “λιώσουν” μέταλλα σε δευτερόλεπτα, κάτι που εξηγεί τις απανθρακώσεις των θυμάτων σε πολύ σύντομο χρόνο.

Συνοπτικός Πίνακας

Χαρακτηριστικό	Έλαιο Σιλικόνης	Ξυλόλιο / Αρωματικοί Υδρ/κες
Σημείο Ανάφλεξης	> 300°C (Δύσκολη ανάφλεξη)	30°C (Εύκολη ανάφλεξη)
Αιτία Ανάφλεξης	Ηλεκτρικό τόξο υψηλής τάσης	Τριβή, πίεση ή σπινθήρας
Συμπεριφορά	Καίγεται αργά, δύσκολα εκρήγνυται	Δημιουργεί εκρηκτικό νέφος ακαριαία
Ευρήματα	Επίσημα δηλωμένο στα τρένα	Ανιχνεύθηκε χωρίς να δικαιολογείται

Μαρτυρίες διασωθέντων

Οι μαρτυρίες των επιβατών που κατάφεραν να βγουν ζωντανοί από τα πρώτα βαγόνια είναι συγκλονιστικές και αποτελούν βασικό στοιχείο για τους πραγματογνώμονες, καθώς περιγράφουν μια φωτιά που δεν έμοιαζε με συνηθισμένη πυρκαγιά τρένου και μίλησαν για την ένταση και τη μυρωδιά της φωτιάς τα πρώτα δευτερόλεπτα.

Η «Λευκή Λάμψη» και η Έκρηξη:

Πολλοί διασωθέντες από το 2ο και 3ιο βαγόνι περιέγραψαν μια ακαριαία, τυφλωτική λευκή λάμψη που συνοδεύτηκε από ένα τεράστιο ωστικό κύμα. Αυτό το ωστικό κύμα ήταν τόσο ισχυρό που εκτίναξε επιβάτες έξω από τα παράθυρα πριν καν αντιληφθούν τη σύγκρουση.

• Η Μυρωδιά Καυσίμου/Χημικών: Επιβάτες που βρέθηκαν στα πίσω βαγόνια (4ο και 5ο) και πλησίασαν για να βοηθήσουν, κατέθεσαν ότι ένιωσαν μια έντονη, αποπνικτική μυρωδιά που έμοιαζε με “διαλυτικό” ή “βενζίνη” και όχι με καμένο πλαστικό ή καλώδια. Η μυρωδιά αυτή τους προκάλεσε άμεσο τσούξιμο στα μάτια και δυσκολία στην αναπνοή.
• Η Ταχύτητα της Φωτιάς: Η φωτιά δεν “εξαπλώθηκε” σταδιακά. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες, το βαγόνι του κυλικείου και το πρώτο βαγόνι της Β’ θέσης “εξαϋλώθηκαν” μέσα σε δευτερόλεπτα. “Ήταν σαν να μας περιέλουσε κάτι εύφλεκτο”, ανέφερε χαρακτηριστικά ένας επιζών.
• Οι Θερμοκρασίες: Οι πυροσβέστες που έφτασαν στο σημείο ανέφεραν θερμοκρασίες που ξεπερνούσαν τους 1.000-1.100°C στα πρώτα βαγόνια, θερμοκρασίες που λιώνουν το σίδερο. Οι ειδικοί λένε ότι το έλαιο σιλικόνης μόνο του δεν μπορεί να αναπτύξει τέτοιο θερμικό φορτίο σε τόσο μικρό χρόνο.
• Η Μαρτυρία του Επιζώντα στο Κυλικείο: Ένας από τους ελάχιστους που βγήκαν από το κυλικείο περιέγραψε ότι ένιωσε μια ξαφνική κάψα να τον τυλίγει πριν καν ακούσει τον ήχο της σύγκρουσης, κάτι που παραπέμπει στην ταχύτητα μετάδοσης της έκρηξης από το αδήλωτο φορτίο.

Αυτές λοιπόν οι μαρτυρίες “δένουν” με τα ευρήματα του ξυλολίου, καθώς οι αρωματικοί υδρογονάνθρακες προκαλούν ακριβώς αυτή την ακαριαία ανάφλεξη και την έντονη χημική οσμή.

Κάποιες οικογένειες των θυμάτων, βλέποντας τα κενά στην έρευνα, έχουν ξεκινήσει έναν δικαστικό «μαραθώνιο» με συγκεκριμένες κινήσεις για να ξεκλειδώσουν την υπόθεση:

1. Η μάχη για τα Βίντεο (Σκληροί Δίσκοι)

Οι συγγενείς έχουν καταθέσει αίτημα για ανάκτηση δεδομένων από τους σκληρούς δίσκους των καμερών των Σταθμών (Θεσσαλονίκη, Λάρισα κ.α.).

• Το πρόβλημα: Οι Αρχές ισχυρίστηκαν ότι τα βίντεο διαγράφηκαν λόγω παρέλευσης χρόνου (overwritten).
• Η κίνηση: Ζητούν να σταλούν οι δίσκοι σε εξειδικευμένα εργαστήρια της Αγγλίας ή των ΗΠΑ, τα οποία έχουν την τεχνολογία να επαναφέρουν σβησμένα δεδομένα, ώστε να φανεί ακριβώς τι φορτώθηκε στην εμπορική αμαξοστοιχία στη Θεσσαλονίκη.

2. Νέες Δειγματοληψίες στο «Κουλούρι»

Επειδή ο χώρος του δυστυχήματος μπαζώθηκε, οι οικογένειες εστιάζουν στο Κουλούρι, το οικόπεδο όπου μεταφέρθηκαν άρον-άρον τα συντρίμμια και τα χώματα.

• Ζητούν βαθύτερες δειγματοληψίες στο έδαφος κάτω από τα συντρίμμια, καθώς πιστεύουν ότι οι χημικές ουσίες έχουν ποτίσει το χώμα και παραμένουν ανιχνεύσιμες παρά τις καιρικές συνθήκες.

3. Προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Λόγω της δυσπιστίας προς την ελληνική Δικαιοσύνη και τις καθυστερήσεις, οι οικογένειες έχουν ήδη κινηθεί προς τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

• Η Μαρία Καρυστιανού και άλλοι συγγενείς έχουν καταθέσει αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζητώντας την παρέμβαση της Ευρωπαίας Εισαγγελέως για το θέμα της συγκάλυψης και της μη τήρησης των κανόνων ασφαλείας που επιβάλλει η ΕΕ.

4. Μήνυση κατά των Πραγματογνωμόνων

Υπάρχουν σκέψεις ή ήδη κατατεθειμένες μηνύσεις κατά των αρχικών κρατικών πραγματογνωμόνων για παράλειψη καθήκοντος και ψευδή βεβαίωση, καθώς οι συγγενείς θεωρούν ότι τα πρώτα πορίσματα απέκρυψαν σκόπιμα την ύπαρξη των εύφλεκτων χημικών.

5. Το Αίτημα για την «Αφαίρεση της Ασυλίας»

Πιέζουν πολιτικά και νομικά για την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης Υπουργών, ώστε να διερευνηθούν οι ευθύνες των πολιτικών προσώπων όχι μόνο για το δυστύχημα, αλλά και για τη διαταγή του μπαζώματος που αλλοίωσε τη σκηνή.

Η προσπάθεια ανάκτησης του οπτικού υλικού παραμένει ένα από τα πιο σκοτεινά και κρίσιμα σημεία της υπόθεσης, με τις εξελίξεις έως τον Μάρτιο του 2026 να συνοψίζονται στα εξής:

• Αποστολή στο Εξωτερικό: Μετά από επίμονες πιέσεις συγγενών και των τεχνικών συμβούλων, ο Εφέτης Ανακριτής έδωσε τελικά την εντολή για την αποστολή των σκληρών δίσκων σε εξειδικευμένα εργαστήρια στο Λονδίνο (CCTV Labs), καθώς τα εγχώρια εργαστήρια της ΕΛ.ΑΣ. δήλωσαν αδυναμία ανάκτησης των δεδομένων που είχαν «επανεγγραφεί».
• Τι αναζητείται: Ο κύριος στόχος είναι η ανάκτηση του βίντεο από τη φόρτωση της εμπορικής αμαξοστοιχίας στον Σταθμό της Θεσσαλονίκης. Οι οικογένειες πιστεύουν ότι εκεί θα φανεί αν το «ύποπτο» 14ο βαγόνι περιείχε παράνομο φορτίο (ξυλόλιο κ.λπ.) που προκάλεσε την έκρηξη.
• Η Καθυστέρηση και η Δίκη: Παρά την αποστολή στο εξωτερικό, οι διαδικασίες ανάκτησης είναι χρονοβόρες. Η έναρξη της μεγάλης Δίκης για την τραγωδία έχει οριστεί για αύριο, 23 Μαρτίου 2026. Οι συγγενείς εκφράζουν φόβους ότι η Δίκη μπορεί να ξεκινήσει χωρίς να έχουν ενσωματωθεί τα αποτελέσματα από το Λονδίνο, κάτι που θα αποτελούσε σημαντικό πλήγμα στην αποκάλυψη της αλήθειας.
• Νέες Κατασχέσεις: Πρόσφατα, υπήρξαν αναφορές για κατασχέσεις υπολογιστών και σκληρών δίσκων ακόμη και από τους ίδιους τους πρώην πραγματογνώμονες που είχαν οριστεί αρχικά, προκειμένου να ελεγχθεί αν υπήρξε απόκρυψη ή αλλοίωση στοιχείων κατά το πρώτο στάδιο της έρευνας.

Η κατάσταση παραμένει τεταμένη, καθώς η ανάκτηση αυτών των βίντεο θεωρείται η «τελευταία ελπίδα» για να αποδειχθεί επιστημονικά η ύπαρξη του παράνομου φορτίου που οι Αρχές αρνούνταν πεισματικά επί δύο χρόνια.

Οι κατηγορίες

Στη Δίκη που ξεκινά αύριο, οι κατηγορίες είναι ιδιαίτερα βαριές, αν και οι οικογένειες παλεύουν ακόμα για την αναβάθμιση κάποιων εξ αυτών.

Τα βασικά σημεία του κατηγορητηρίου περιλαμβάνουν:

• Διατάραξη της ασφάλειας των συγκοινωνιών: Αυτή είναι η κεντρική κατηγορία (κακούργημα), η οποία επισύρει ποινές από 10 έτη έως ισόβια κάθειρξη, καθώς από την πράξη προέκυψε θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων.
• Ανθρωποκτονία από αμέλεια κατά συρροή: Κατηγορία σε βαθμό πλημμελήματος για πολλούς από τους εμπλεκόμενους (Σταθμάρχες, στελέχη ΟΣΕ/ΕΡΓΟΣΕ), η οποία αφορά τη μη τήρηση των κανόνων ασφαλείας.
• Βαριά σωματική βλάβη από αμέλεια: Αφορά τους δεκάδες τραυματίες που επέζησαν με μόνιμα προβλήματα υγείας.
• Παράβαση καθήκοντος: Αφορά στελέχη που επέτρεψαν τη λειτουργία του δικτύου χωρίς τα απαραίτητα συστήματα τηλεδιοίκησης και φωτοσήμανσης (ETCS), τα οποία θα είχαν αποτρέψει τη σύγκρουση.

Τι ζητούν οι οικογένειες (Η μεγάλη μάχη):
Οι συγγενείς πιέζουν ώστε η κατηγορία της ανθρωποκτονίας να μετατραπεί από «αμέλεια» σε «ενδεχόμενο δόλο». Υποστηρίζουν ότι οι υπεύθυνοι γνώριζαν ότι το σύστημα ήταν τυφλό και επικίνδυνο, αλλά επέλεξαν συνειδητά να αφήσουν τα τρένα να κυκλοφορούν, αποδεχόμενοι το ρίσκο ενός ατυχήματος.

Ποιοι κάθονται στο εδώλιο:
Συνολικά πάνω από 30 άτομα, μεταξύ των οποίων:

1. Ο Σταθμάρχης Λάρισας και οι Επιθεωρητές.
2. Πρώην στελέχη των διοικήσεων του ΟΣΕ και της ΕΡΓΟΣΕ.
3. Στελέχη της Hellenic Train.
4. Στελέχη της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ).

Σημειωτέον η Ευρωπαία Εισαγγελέας (Λάουρα Κοβέσι) έχει ασκήσει ξεχωριστές διώξεις για τα οικονομικά της Σύμβασης 717 (τηλεδιοίκηση).