Του Βασιλη Ταλαμαγκα
Στον αέρα κινδυνεύει να τιναχτεί ολόκληρο το σχέδιο «Ηρακλής», μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου να βάλει φρένο στα κέρδη τραπεζών και funds και να δικαιώσει τους δανειολήπτες. Το επίδικο είναι ο τρόπος υπολογισμού των τόκων στα «κόκκινα» δάνεια του νόμου Κατσέλη, με διακύβευμα που ξεπερνά το 1 δισ. ευρώ και με συνέπειες που αγγίζουν όχι μόνο το τραπεζικό σύστημα, αλλά και χιλιάδες νοικοκυριά.
Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου ήρθε να ανατρέψει μια πρακτική ετών, κατά την οποία οι τόκοι στα ρυθμισμένα δάνεια υπολογίζονταν με τρόπο που, σύμφωνα με τους δανειολήπτες, οδηγούσε σε υπέρογκες επιβαρύνσεις. Στην ουσία, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι οι τόκοι πρέπει να ενσωματώνονται στη μηνιαία δόση, και όχι να κεφαλαιοποιούνται ή να υπολογίζονται με τρόπο που «φουσκώνει» το τελικό ποσό σχεδόν τοκογλυφικά . Πρόκειται για μια κρίσιμη ερμηνεία του νόμου Κατσέλη, που ενισχύει τη θέση όσων προσπαθούν να σώσουν την πρώτη κατοικία τους.
Για τις τράπεζες και τα funds, η απόφαση αυτή ισοδυναμεί με οικονομικό πονοκέφαλο. Αν εφαρμοστεί πλήρως, εκτιμάται ότι θα προκαλέσει ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, επηρεάζοντας την κερδοφορία τους αλλά και τον σχεδιασμό του «Ηρακλή», του μηχανισμού τιτλοποίησης μη εξυπηρετούμενων δανείων που παρουσιάστηκε ως «καθαριστής» των τραπεζικών ισολογισμών. Το σχέδιο βασίστηκε σε προβλέψεις εσόδων που πλέον αμφισβητούνται ευθέως.
Από την άλλη πλευρά, οι δανειολήπτες βλέπουν στην απόφαση μια σπάνια δικαίωση. Για χιλιάδες οικογένειες που βρέθηκαν εγκλωβισμένες στην κρίση, με μειωμένα εισοδήματα και αυξημένες υποχρεώσεις, η αλλαγή στον υπολογισμό των τόκων μπορεί να σημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στη διατήρηση και την απώλεια του σπιτιού τους. Η έννοια της «δεύτερης ευκαιρίας», που συχνά επικαλείται η Πολιτεία, αποκτά εδώ πραγματικό περιεχόμενο.
Το δίλημμα, ωστόσο, είναι βαθύτερο και πολιτικό. Αν δεν εφαρμοστεί άμεσα η αποφαση , οι δανειολήπτες θα συνεχίσουν να πληρώνουν έναν λογαριασμό διογκωμένο από πρακτικές που δύσκολα συμβιβάζονται με την κοινωνική δικαιοσύνη. Αν, αντίθετα, εφαρμοστεί γρήγορα η ερμηνεία του Αρείου Πάγου, τότε το κόστος της κρίσης μεταφέρεται –έστω εν μέρει– στους ισχυρούς παίκτες του συστήματος.
Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου κλήθηκε, τελικά, να αποφασίσει όχι μόνο για νομικούς τύπους και αριθμούς, αλλά για το ποιος πληρώνει το τίμημα της κρίσης. Και με την απόφασή της έστειλε ένα σαφές μήνυμα: ότι το δίκαιο δεν μπορεί να υπολογίζεται μόνο με όρους ισολογισμών, αλλά και με βάση την κοινωνία που καλείται να υπηρετήσει.
