Τέλος στην ταλαιπωρία χιλιάδων πολιτών μπαίνει με τον πλήρη εκσυγχρονισμό και την αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου, μετά από 80 χρόνια.
Παράλληλα οι αλλαγές που φέρνει η κυβέρνηση προσαρμόζονται στις κοινωνικές, οικονομικές και δημογραφικές μεταβολές, στους μετασχηματισμούς του παραδοσιακού θεσμού της οικογένειας και στις νομοθετικές αλλαγές που έγιναν τα τελευταία χρόνια, όπως είναι το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, ο γάμος ατόμων του ιδίου φύλου (ομόφυλα ζευγάρια) κ.λπ.
Την προσεχή Πέμπτη ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας αναμένεται να παρουσιάσουν τις αλλαγές στις οποίες κατέληξε η Επιτροπή για την Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου , υπό τον ομότιμο καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ Απόστολο Γεωργιάδη, ενώ οι ρυθμίσεις θα συζητηθούν και στο Υπουργικό Συμβούλιο.
Σύμφωνα με τις νέες αλλαγές, ο διαθέτης-κληρονομούμενος μπορεί πλέον να διασφαλίσει εν ζωή την επιθυμία του η κληρονομιά του, που δεν είναι μόνο κινητά ή ακίνητα περιουσιακά στοιχεία, αλλά μπορεί να περιλαμβάνει και άλλα δικαιώματα, όπως είναι πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας, να περιέλθει στα πρόσωπα που εκείνος επέλεξε να προστατεύσει και να εξασφαλίσει.
Δηλαδή, ενώ ακόμα βρίσκεται εν ζωή θα μπορεί να ρυθμίσει με νομικούς κανόνες τα περιουσιακά στοιχεία που θα αφήσει πίσω του. Παράλληλα, αλλάζει και το καθεστώς 80 ετών για τη νόμιμη μοίρα προς τη/τον σύζυγο και τα παιδιά. Οι νέες διατάξεις επιλύουν, ακόμα, το μείζον ζήτημα των χρεών του αποβιώσαντος διαθέτη περιουσίας.
Ετσι, πλέον οι κληρονόμοι δεν θα καταφεύγουν σε αποποίηση της περιουσίας που τους αφήνει ο πατέρας ή η μητέρα τους προκειμένου να μην επωμιστούν τα χρέη που έχουν προς τράπεζες, ΔΟΥ κ.λπ.
Αλλάζει επίσης το ισχύον καθεστώς για τις διαθήκες και μπαίνουν δικλίδες ασφαλείας για να σταματήσει το φαινόμενο των πλαστών διαθηκών, με τη χρήση των οποίων κυκλώματα εκμεταλλεύονται τις περιουσίες ανθρώπων της τρίτης ηλικίας – είτε αυτά φιλοξενούνται σε γηροκομεία και οίκους ευγηρίας είτε όχι.
Κληρονομικές συμβάσεις παραίτησης
Για πρώτη φορά καθιερώνεται ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων. Δηλαδή συμβάσεων με τις οποίες εκ των προτέρων, πριν επέλθει ο θάνατος, θα μπορεί να γίνεται παραίτηση ή συμψηφισμός στα κληρονομικά δικαιώματα.
Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις, θεσμοθετούνται οι κληρονομικές συμβάσεις με τις οποίες ένα πρόσωπο (ενδεχομένως έναντι ανταλλάγματος) θα παραιτείται από τα μελλοντικά του δικαιώματα στην κληρονομιά του πατέρα, της μητέρας του ή άλλων συγγενικών προσώπων.
Ο διαθέτης (αυτός που έχει περιουσιακά στοιχεία τα οποία θα κληρονομήσουν συγγενικά του πρόσωπα) μπορεί όσο είναι ακόμη εν ζωή να συμφωνεί ελεύθερα με τους κληρονόμους του (σύζυγο, σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης, παιδιά, εγγόνια κ.λπ.) για τον τρόπο με τον οποίο θα μοιραστεί η ακίνητη και κινητή, αλλά και η άυλη περιουσία του.
Κληρονομούμενα Χρέη
Αναθεωρείται όλο το σύστημα της ευθύνης του κληρονόμου για τις υποχρεώσεις χρεών του αποβιώσαντος διαθέτη περιουσίας και αναβαθμίζεται ο θεσμός της δικαστικής εκκαθάρισής τους. Οταν ο αποβιώσας αφήνει κληρονομιά ακίνητη περιουσία, αλλά παράλληλα αφήνει και χρέη σε τράπεζες, ΔΟΥ κ.λπ., τα χρέη του με το σημερινό νομοθετικό πλαίσιο επωμίζονται οι κληρονόμοι του εφόσον κάνουν αποδοχή της κληρονομιάς.
Με τις νέες ρυθμίσεις οι κληρονόμοι μπορούν να αποδεχθούν την κληρονομιά, αλλά θα είναι υπόχρεοι για την εξόφληση των χρεών μέσω της κληρονομούμενης ακίνητης περιουσίας μέχρι του ποσού των οφειλών-χρεών.
Νόμιμη μοίρα
Ουσιαστικές αλλαγές γίνονται και στο καθεστώς της νόμιμης μοίρας. Υπενθυμίζεται ότι νόμιμη μοίρα είναι το ελάχιστο ποσοστό μεριδίου κληρονομιάς που αναγνωρίζεται από το Κληρονομικό Δίκαιο σε συζύγους, παιδιά, γονείς κ.λπ. Με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, σε περίπτωση θανάτου του ενός από το ζευγάρι που έχει τελέσει γάμο ή έχει συνάψει σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, το ποσοστό της νόμιμης μοίρας είναι το 25% επί της περιουσίας του αποβιώσαντος στη σύζυγο και το υπόλοιπο 75% στα παιδιά.
Με τις νέες διατάξεις, το ποσοστό της νόμιμης μοίρας του επιζώντος συζύγου αυξάνεται στο 33,3%, αφήνοντας τα 2/3 (66,7%) της κληρονομιάς στα παιδιά. Υπάρχει δηλαδή μια αύξηση της νόμιμης μοίρας προς τον/τη σύζυγο κατά 8,3%. Η φιλοσοφία της νέας διάταξης είναι ότι ο/η σύζυγος που θα παραμείνει στη ζωή χρήζει μεγαλύτερης προστασίας από αυτή των παιδιών.
Διαθήκες
Σύμφωνα με τις αλλαγές που θα επέλθουν στο Κληρονομικό Δίκαιο, η έλλειψη ημερομηνίας στην ιδιόγραφη Διαθήκη θα επιφέρει μόνο δυνητική ακυρότητα αυτής, δηλαδή δεν θα λαμβάνεται υπόψη, εκτός και αν συντρέχει και κάποιος άλλος πρόσθετος λόγος ακυρότητας.
Ακόμη, μπαίνει απαγορευτικό σήμα στην εκμετάλλευση προσώπων της τρίτης ηλικίας που φιλοξενούνται σε γηροκομεία, οίκους ευγηρίας κ.λπ. προκειμένου τα περιουσιακά τους στοιχεία να μην γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και οικειοποίησης -μεταβιβάσεις είτε προς τη διοίκηση των γηροκομείων είτε προς το προσωπικό που περιθάλπει τα φιλοξενούμενα άτομα.
Για τον λόγο αυτόν εντάσσεται ειδική ρύθμιση με την οποία απαγορεύεται σε πρόσωπα τα οποία συνδέονται με οποιανδήποτε σχέση (μέλη διοικητικών συμβουλίων, διευθυντές, νοσηλευτές, εργαζόμενοι κ.λπ.) με οίκους ευγηρίας, γηροκομεία και θεραπευτήρια να είναι αποδέκτες περιουσιακών στοιχείων μέσω ιδιόγραφης διαθήκης προσώπων που περιθάλπονται σε αυτά (θεραπευτήρια, οίκοι ευγηρίας κ.λπ.).
Εκτελεστής Διαθήκης – ανήλικοι
Με άλλη διάταξη, αναγνωρίζεται σε αυτόν που αφήνει την περιουσία του με Διαθήκη (διαθέτης), η δυνατότητα «να διορίσει εκτελεστή Διαθήκης με αμιγώς διαχειριστικές εξουσίες, δηλαδή να μπορεί να διαχειρίζεται ο εκτελεστής την Κληρονομία ανεξάρτητα από το αν στη διαθήκη υπάρχουν διατάξεις προς εκτέλεση».
Αποκλήρωση
Επανεισάγεται με τις νέες ρυθμίσεις ο θεσμός της αυτοδίκαιης κληρονομικής ανικανότητας σε περίπτωση προηγούμενης ποινικής καταδίκης του κληρονόμου για κακούργημα κατά της ζωής, της υγείας ή της γενετήσιας ελευθερίας του κληρονομουμένου, ενώ διευρύνεται ο κύκλος των παραπτωμάτων που δικαιολογούν την κήρυξη του κληρονόμου ως ανάξιου με απόφαση δικαστηρίου.
