Η ένταση κυριαρχεί στη Θεσσαλία. Οι αγρότες, κουρασμένοι από τις καθυστερήσεις στις πληρωμές και απογοητευμένοι από τις συνεχείς υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα, ετοιμάζονται να κατεβούν ξανά στους δρόμους. Με τα τρακτέρ να βγαίνουν από τις αυλές και να παίρνουν θέση στα κομβικά σημεία του θεσσαλικού κάμπου, το αγροτικό κίνημα «ξυπνά» και στήνει νέα μπλόκα, απαιτώντας δικαίωση και πράξεις.
Δυο χρονια μετά τις καταστροφικές πλημμύρες, οι περισσότεροι παραγωγοί παραμένουν απλήρωτοι. Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες και τις υποσχέσεις για άμεσες αποζημιώσεις, τα χρήματα δεν έφτασαν ποτέ στο μεγαλύτερο μέρος των πληγέντων. Οι αποζημιώσεις μέσω ΕΛΓΑ καθυστερούν, τα αγροπεριβαλλοντικά προγράμματα του ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκονται σε εκκρεμότητα, ενώ οι επιδοτήσεις που περίμεναν οι αγρότες για να καλύψουν βασικά έξοδα παραγωγής έχουν «παγώσει».
«Δεν έχουμε λάβει ούτε ένα ευρώ για πολλές από τις ζημιές», λένε παραγωγοί από τον Παλαμά και τη Γυρτώνη. Οι καλλιέργειες πνίγηκαν, τα ζώα χάθηκαν, τα χωράφια χρειάζονται ανασύσταση. Οι οικογένειες βλέπουν τα χρέη να μεγαλώνουν και το εισόδημα να εξαφανίζεται.
Οι καθυστερημένες πληρωμές
Οι αγρότες περιμένουν εδώ και μήνες πληρωμές για τρεις βασικές κατηγορίες:
-Αποζημιώσεις από φυσικές καταστροφές. Ο ΕΛΓΑ έχει ολοκληρώσει ελέγχους σε χιλιάδες δηλώσεις ζημιάς, όμως τα ποσά δεν έχουν καταβληθεί στο σύνολό τους. Πολλοί δεν έχουν πάρει ούτε τις προκαταβολές.
-Αγροπεριβαλλοντικά προγράμματα και επιδοτήσεις ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι πληρωμές για τα προγράμματα βιολογικής γεωργίας και ολοκληρωμένης διαχείρισης καθυστερούν πάνω από έξι μήνες.
-Ενισχύσεις για το αυξημένο κόστος παραγωγής. Το ρεύμα, το πετρέλαιο, τα λιπάσματα και οι ζωοτροφές έχουν αυξηθεί έως και 60%, ενώ οι υποσχεθείσες επιδοτήσεις δεν έχουν καταβληθεί.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις συνεταιριστικών οργανώσεων, τα συνολικά χρωστούμενα προς τους Θεσσαλούς αγρότες ξεπερνούν τα 500 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για ποσά που αφορούν τόσο τις περσινές αποζημιώσεις όσο και επιδοτήσεις της τρέχουσας χρονιάς που δεν έχουν ακόμη πιστωθεί.
Στα κύρια αιτήματα των αγροτών περιλαμβάνονται:
-Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος εξαιτίας της μειωμένης παραγωγής και των χαμηλών τιμών.
-Μείωση του κόστους παραγωγής: αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία, πλαφόν στο ρεύμα (π.χ. 7 λεπτά/ΚWh), επιδοτήσεις στα λιπάσματα, ζωοτροφές και εφόδια.
-Πλήρης αποζημίωση για τις ζημιές (100 %) και αλλαγή του κανονισμού του ΕΛΓΑ ώστε να καλύπτει τους κινδύνους σε όλα τα στάδια παραγωγής.
-Διασφάλιση της βιωσιμότητας της παραγωγής με εγγυημένες τιμές στα προϊόντα τους και λογικές τιμές στον καταναλωτή.
Ποιες πληρωμές έχουν γίνει – και τι μένει
Μέχρι σήμερα έχουν γίνει κάποιες ενέργειες:
-Πληρώθηκαν προκαταβολές αποζημιώσεων για φυτική παραγωγή (π.χ. πάνω από 107 εκατ. € στο πλαίσιο των πλημμυρών στη Θεσσαλία).
-Καταβλήθηκαν περίπου 15,2 εκατ. € (ως μέρος της πρώτης αρωγής) σε αγρότες και κτηνοτρόφους της Θεσσαλίας.
Ωστόσο:
Πολλοί παραγωγοί δηλώνουν πως δεν έχουν πάρει τίποτα ή πήραν ελάχιστα — ειδικά για ζημιές 100 % σε καλλιέργειες. Επίσης οι πληρωμές από τα προγράμματα του ΟΠΕΚΕΠΕ και τα αγροπεριβαλλοντικά παραμένουν «στον αέρα».
Η καθυστέρηση των πληρωμών έχει πολλαπλές προεκτάσεις:
Οι αγρότες αδυνατούν να προμηθευτούν εφόδια, λιπάσματα, ζωοτροφές — με συνέπεια τη μείωση της παραγωγικότητάς τους ενώ τα χωριά ερημώνουν: παραγωγοί εγκαταλείπουν την εξαγωγική καλλιέργεια και τη ζωική παραγωγή.
Οι αγρότες προειδοποιούν ότι μέσα στις επόμενες ημέρες θα ξεκινήσουν πιο δυναμικά μπλόκα σε κεντρικά σημεία: στον Ε65, στον κόμβο Παλαμά Καρδίτσας, στη Γυρτώνη Λάρισας και στον Ριζόμυλο Μαγνησίας. Τα πρώτα τρακτέρ έχουν ήδη παραταχθεί, ενώ οι τοπικές ενώσεις αγροτών προετοιμάζονται για συντονισμένες δράσεις σε ολόκληρη τη Θεσσαλία. Το σύνθημα των αγροτών συνοψίζει το κλίμα: «Δεν ζητάμε ελεημοσύνη, ζητάμε αυτά που μας ανήκουν».
Παλεύουν να λύσουν τον γόρδιο δεσμό Χατζηδάκης και Σκέρτσος
Οι τελευταίες ημέρες δείχνουν ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να αποφύγει την έκρηξη στο αγροτικό μέτωπο της Θεσσαλία, με τον Αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και τον υπουργο Άκη Σκέρτσο να παλεύουν «να λύσουν τον Γόρδιο δεσμό» με τους αγρότες που αισθάνονται πως βρίσκονται σε κατάσταση ομηρίας. Το θέμα πήρε ακόμα πιο δραματικές διαστάσεις όταν την περασμένη Παρασκευή τα παραπάνω κυβερνητικά στελέχη , «έμειναν στο γραφείο» μέχρι αργά το βράδυ, καταδεικνύοντας την ένταση και την πίεση της κατάστασης.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, δείχνει να αντιλαμβάνεται το μέγεθος του προβλήματος ως ζήτημα κοινωνικής σταθερότητας και όχι απλώς πολιτικής διαχείρισης. Ο κ. Χατζηδάκης τονίζει συνεχώς, ότι η στήριξη «δεν είναι μόνο για λόγους πολιτικούς, οικονομικούς ή κοινωνικούς, αλλά κυρίως βαθιά ανθρώπινους».
Η στρατηγική που φαίνεται να ακολουθείται περιλαμβάνει τρεις βασικούς άξονες: α) άμεση αποδέσμευση των κονδυλίων και επιταχυνόμενη αποζημίωση των αγροτών, β) στοχευμένα μέτρα για μείωση του κόστους παραγωγής (ενέργεια, εφόδια), γ) μακροπρόθεσμος μετασχηματισμός του αγροτικού τομέα ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί σε περιβαλλοντικές και αγρονομικές προκλήσεις .
Ωστόσο τα μεγάλα ερωτήματα παραμένουν: Πόσο θα κρατήσει η υπομονή των παραγωγών; Μπορεί η κρατική μηχανή να παραδώσει αποτελεσματικά μέσα σε κρίσιμο χρόνο; Και τελικά, θα λυθεί ο «κόμπος» έτσι ώστε να αποφευχθούν κινητοποιήσεις και μπλόκα που απειλούν τον κάμπο και την κοινωνική συνοχή;
Η διαπραγμάτευση με τους αγρότες της Θεσσαλίας αποτελεί ένα κρίσιμο τεστ για μια πολύπλοκη κοινωνική και παραγωγική δομή που δοκιμάζεται. Ο κ. Χατζηδάκης και ο κ. Σκέρτσος φαίνεται να έχουν αναλάβει ενεργό ρόλο — όμως η επιτυχία θα μετρηθεί στο αποτέλεσμα .
Άλλες πληροφορίες θέλουν τον πρωθυπουργό, με εισήγηση των συνεργατών του, να εξετάζει το ενδεχόμενο συνάντησης με θεσμικούς φορείς των αγροτών.
Οι αγρότες αναμένουν και τις συσκέψεις που θα λάβουν χώρα τις επόμενες ημέρες, με κυρίαρχη αυτή του Πανελλαδικού των Μπλόκων στο Εργατικό Κέντρο Λάρισας, την ερχόμενη Παρασκευή, τονίζοντας πως αποτελεί βασική επιδίωξη ένας πανελλαδικός συντονισμός.
