Σημαντικές αλλαγές, όπως είναι η συμπερίληψη περισσότερων νοικοκυριών αλλά και περισσότερων οφειλετών και η παροχή ακόμη μεγαλύτερης προστασίας, περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών για τον εξωδικαστικό μηχανισμό, που κατατίθεται εντός της εβδομάδας στη Βουλή.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης υπό τον Κυριάκο Πιερρακάκη στοχεύει στην επέκταση της «ασπίδας» προστασίας που παρέχει ο εξωδικαστικός μηχανισμός, σε μια προσπάθεια να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία σε όσους βρίσκονται ένα βήμα προτού κινδυνεύσει η περιουσία τους.
Άνθρωποι της αγοράς επισημαίνουν τις σημαντικές βελτιώσεις που υπάρχουν στο νομοσχέδιο προς όφελος των αδύναμων, σε σχέση με ότι ίσχυε κατά το παρελθόν .
Μεταξύ άλλων, η πιο σημαντική αλλαγή έγκειται στο ότι στο εξής χιλιάδες οφειλέτες θα μπορούν να ενταχθούν στη ρύθμιση χωρίς να χρειάζεται καμία αποδοχή από τις τράπεζες ή το Δημόσιο. Αυτό γίνεται μέσω της αύξησης των ορίων που ενεργοποιούν τη λεγόμενη τεκμαιρόμενη συναίνεση.
Για παράδειγμα, σε μονοπρόσωπο νοικοκυριό, το νέο όριο εισοδήματος φτάνει τις 14.000 ευρώ, για οικογένεια δύο μελών τις 21.000 ευρώ και για πενταμελή οικογένεια τις 42.000 ευρώ. Αντίστοιχα, τα όρια της ακίνητης περιουσίας φτάνουν έως και τις 360.000 ευρώ.
Όπως γίνεται αντιληπτό, ανοίγει πλέον ο εξωδικαστικός σε δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά, τα οποία μέχρι πρότινος ήταν αποκλεισμένα από την όλη διαδικασία.
Παράλληλα, το όριο των μη εξυπηρετούμενων οφειλών ανεβαίνει στις 300.000 ευρώ, καθιστώντας δυνατή την ένταξη και για σημαντικά μεγαλύτερα υπόλοιπα.
Μια άλλη σημαντική αλλαγή αφορά την κατάργηση της προθεσμίας των 60 ημερών από την κατάσχεση. Πλέον, αίτηση για ένταξη στο ενδιάμεσο πρόγραμμα προστασίας μπορεί να υποβληθεί μέχρι και 20 ημέρες πριν τον πλειστηριασμό. Η αλλαγή αυτή καλύπτει χιλιάδες περιπτώσεις οφειλετών που έχαναν το δικαίωμα ρύθμισης απλώς και μόνο επειδή δεν πρόλαβαν τη διαδικασία.
Επί της ουσίας, με το παραπάνω μέτρο το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιχειρεί να περιστείλει τη γραφειοκρατία, δίνοντας χρόνο στους οφειλέτες να τακτοποιήσουν άμεσα τις υποχρεώσεις τους.
Σημαντική είναι επίσης η αλλαγή που αφορά στο γεγονός ότι πλέον οι πιστωτές θα είναι υποχρεωμένοι να στέλνουν πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν τον πλειστηριασμό.
Δηλαδή πλέον των εργαλείων ρύθμισης και προστασίας που ήδη λειτουργούν, θεσμοθετείται η υποχρέωση του πιστωτή να έχει καταθέσει εγγράφως στον οφειλέτη, τουλάχιστον τρεις μήνες προ της διενέργειας του πλειστηριασμού, με κάθε πρόσφορο τρόπο (συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρονικής αλληλογραφίας) πρόταση ρύθμισης για την οφειλή για την οποία επισπεύδει τον πλειστηριασμό. Ωστόσο, η υποχρέωση αυτή δεν υφίσταται εάν ο οφειλέτης δεν έχει εγγραφεί στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ενημέρωσης του πιστωτή, παρέχοντας κατ’ ελάχιστον διεύθυνση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και τηλέφωνο επικοινωνίας.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η ρύθμιση προηγείται του πλειστηριασμού – και όχι το αντίθετο.
Ένα άλλο στοιχείο που θα συμπεριληφθεί στο νομοσχέδιο του ΥΠΟΙΚ είναι η πλήρης απαλλαγή από προκαταβολή για τους ευάλωτους οφειλέτες. Για όλους τους υπόλοιπους, προβλέπεται προκαταβολή έως 10% επί της ρύθμισης. Οι ευάλωτοι όμως, όπως αυτοί που έχουν χαμηλό εισόδημα, αναπηρία ή ανήλικα παιδιά, θα μπορούν να ενταχθούν χωρίς να πληρώσουν τίποτα προκαταβολικά.
Επίσης αν κάποιος δεν διαθέτει ούτε το ελάχιστο για να ξεκινήσει πτωχευτική διαδικασία, δεν θα υποχρεούται να περάσει από δικαστική πτώχευση. Αντίθετα, θα καταχωρείται απευθείας στο Μητρώο Φερεγγυότητας και θα απαλλάσσεται από τις οφειλές του, χωρίς επιπλέον διαδικασίες.
Το νέο νομοσχέδιο έρχεται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία, οι ρυθμίσεις μέσω του εξωδικαστικού καταγράφουν άνοδο. Συγκεκριμένα, το 2024 έγιναν 28.945 επιτυχείς ρυθμίσεις, αυξημένες κατά 81% σε σχέση με το 2023, με συνολικό ύψος οφειλών που ρυθμίστηκαν να ξεπερνά τα 9,5 δισ. ευρώ. Οι επιχειρηματικές ρυθμίσεις αυξήθηκαν κατά 45% μέσα σε έναν χρόνο.
Για την ρύθμιση των δανείων μέσω της διαδικασίας εξυγίανσης θα πρέπει να επισημάνουμε ότι πραγματοποιείται επέκταση της δυνατότητας ρύθμισης δανείων με εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου μέσω της διαδικασίας εξυγίανσης. Είχε θεσμοθετηθεί ρητώς η δυνατότητα να ρυθμίζονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού δάνεια που έχουν εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου με δυνατότητες διαγραφών και επέκτασης του χρόνου αποπληρωμής. Η δυνατότητα αυτή επεκτείνεται και στην περίπτωση που ο οφειλέτης επιλέξει να ρυθμίσει τις οφειλές του μέσω της διαδικασίας εξυγίανσης. Στόχος είναι να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις που έχουν συνήθως μεγαλύτερες οφειλές και για αυτό επιλέγουν το εργαλείο της εξυγίανσης, να ρυθμίσουν και τα δάνεια με εγγύηση Ελληνικού δημοσίου, χωρίς να διακινδυνεύει η παρασχεθείσα εγγύηση.
Για ότι αφορά στους αριθμούς από το υπουργείο οικονομικών επισημαίνουν ότι το 2019 τα «κόκκινα δάνεια» ήταν 92 δισ. ευρώ, ενώ στο γ’ τρίμηνο του 2024, έπεσε στα 67 δισ. ευρώ.
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχουν πέσει στο 30% από 52% και η πτωτική πορεία συνεχίζεται. Στη μείωση των κόκκινων δανείων συνετέλεσε ο εξωδικαστικός ιδιαίτερα μετά τις εκλογές του 2023.
Το 2024 υπήρξε αύξηση στις ρυθμίσεις του εξωδικαστικού κατά 81% σε σχέση με το 2023. Από το 2023 έως και τον Ιανουάριο του 2025, συνολικά έχουμε 30.515 επιτυχείς ρυθμίσεις και το ύψος των οφειλών είναι 10 δισ. ευρώ.
